RBI ના પૂર્વ ગવર્નર C. Rangarajan એ ભારતની એનર્જી સુરક્ષા વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ગ્લોબલ માર્કેટમાં આવતા ઉતાર-ચઢાવથી બચવા માટે દેશે પોતાની વ્યૂહાત્મક તેલની અનામત (Strategic oil reserves) વધારવી જોઈએ.
RBI ના પૂર્વ ગવર્નર C. Rangarajan એ તાજેતરમાં ICFAI ફાઉન્ડેશન ફોર હાયર એજ્યુકેશનના એક કાર્યક્રમમાં ભારતના આર્થિક મોડલ પર મોટી વાત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન અને જીઓપોલિટિકલ અસ્થિરતા વચ્ચે ભારત માટે હવે પોતાની આર્થિક નીતિઓમાં ફેરફાર કરવાનો સમય આવી ગયો છે. ખાસ કરીને 'Strait of Hormuz' જેવા મહત્વના રૂટ પર આવતા જોખમો સૂચવે છે કે આપણે હવે ઈમ્પોર્ટેડ એનર્જી પર વધુ પડતા નિર્ભર ન રહી શકીએ.
એનર્જી સુરક્ષા અને રિઝર્વનું મહત્વ
રંગરાજને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો આપણે અચાનક વધતા એનર્જીના ભાવ અને સપ્લાયના આંચકાઓ સામે ટકી રહેવું હોય, તો ક્રૂડ ઓઈલનો મોટો સ્ટ્રેટેજિક સ્ટોક રાખવો જરૂરી છે. આનાથી ફુગાવા (Inflation) પર કાબૂ મેળવવામાં અને ટ્રેડ ઈમબેલેન્સ ઘટાડવામાં મદદ મળશે. તેમણે માત્ર ઈંધણ જ નહીં, પરંતુ વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતો તરફ વળવા પર પણ ખાસ ભાર મૂક્યો છે, જે લાંબા ગાળે આર્થિક જરૂરીયાત બની જશે.
'સ્ટ્રેટેજિક આત્મનિર્ભરતા' નો નવો અભિગમ
'Atmanirbhar Bharat' વિશે વાત કરતા તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આપણે જૂની રક્ષણાત્મક નીતિઓ (Protectionism) તરફ ન જવું જોઈએ, જે ઘણીવાર ઉદ્યોગોને બિનકાર્યક્ષમ બનાવે છે. તેમના મતે, ભારતને હવે 'સ્ટ્રેટેજિક સેલ્ફ-રિલાયન્સ'ની જરૂર છે, જેમાં ગુણવત્તા અને કાર્યક્ષમતા સર્વોપરી હોય. ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્શન એવું હોવું જોઈએ જે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરી શકે, જેથી ભારત ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનનો અભિન્ન હિસ્સો બની રહે.
લાંબા ગાળાની આર્થિક રણનીતિ
રોકાણકારો માટે આ એક સંકેત છે કે સરકાર હવે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેકનોલોજીકલ ઈનોવેશન પર વધુ ધ્યાન આપશે. રંગરાજને દક્ષિણ કોરિયા અને ચીનનું ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે સંશોધન અને વિકાસ (R&D) પર ખર્ચ વધારવો એ જ વિકાસનો સાચો માર્ગ છે. જો ભારત આ વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતાઓ અને નાણાકીય શિસ્ત વચ્ચે સંતુલન જાળવી રાખશે, તો તે ગ્લોબલ માર્કેટના આંચકાઓને વધુ સારી રીતે સહન કરી શકશે.