સંસ્થાની સ્વાયત્તતાનો બચાવ
Jerome Powell, તેમના ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) ચેરપર્સન તરીકેનો કાર્યકાળ 15 મે, 2026 ના રોજ પૂરો થયા પછી પણ ગવર્નર બોર્ડ પર જ ચાલુ રહેશે. આ એક અભૂતપૂર્વ પગલું છે, જે 1948 પછી પ્રથમ વખત જોવા મળી રહ્યું છે. Powell એ જણાવ્યું કે આ નિર્ણય ફેડના નવીનીકરણ પ્રોજેક્ટ્સની તપાસ સહિત 'અભૂતપૂર્વ' કાયદાકીય હુમલાઓ સામે સંસ્થાની સ્વાયત્તતા અને સ્વતંત્રતાનો બચાવ કરવા માટે લેવાયો છે. તેઓ ત્યાં સુધી જ રહેવાનો ઈરાદો ધરાવે છે જ્યાં સુધી "તપાસ સંપૂર્ણપણે અને પારદર્શિતા સાથે પૂરી ન થાય". આ ચિંતા દર્શાવે છે કે રાજકીય દબાણના કારણે સેન્ટ્રલ બેંકની નીતિ બનાવવાની પ્રક્રિયા પર અસર પડી શકે છે.
નીતિગત મતભેદ વચ્ચે રેટ યથાવત
એપ્રિલ 2026 માં યોજાયેલી ફેડરલ ઓપન માર્કેટ કમિટી (FOMC) ની બેઠકમાં, મુખ્ય વ્યાજ દર 3.50%-3.75% ની રેન્જમાં યથાવત રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો. જોકે, આ નિર્ણયમાં આંતરિક મતભેદ સ્પષ્ટપણે જોવા મળ્યો. કુલ ચાર અધિકારીઓએ આ નિર્ણય સામે મતભેદ દર્શાવ્યો: ત્રણ અધિકારીઓ ભવિષ્યમાં વ્યાજ દરમાં ઘટાડાના સંકેત આપતા માર્ગદર્શન સાથે અસહમત હતા, જ્યારે એક અધિકારી, ગવર્નર Stephen Miran, એ તાત્કાલિક દર ઘટાડવાની હિમાયત કરી. ઓક્ટોબર 1992 પછી આ સૌથી વધુ સંખ્યામાં મતભેદ હતા, જે કમિટીની દિશા અંગેના ઊંડા વિભાજનને દર્શાવે છે.
મોંઘવારી અને શ્રમ બજારની સ્થિતિ
વૈશ્વિક ભાવવધારો અને મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલી ઘટનાઓને કારણે ઊર્જાના ભાવમાં માર્ચ મહિનામાં 12.5% નો ઉછાળો આવ્યો છે. આના પરિણામે, માર્ચ 2026 માં પૂરા થયેલા વર્ષ માટે ફુગાવો (Inflation) 3.3% ની આસપાસ રહ્યો છે. બીજી તરફ, શ્રમ બજાર (Labor Market) મજબૂત જણાઈ રહ્યું છે, જેમાં માર્ચમાં બેરોજગારી દર ઘટીને 4.3% થયો છે, જોકે નોકરીની નવી તકોનું સર્જન ધીમું પડ્યું છે.
Kevin Warsh નવા Fed Chair બનવા તરફ
Kevin Warsh નું નવા ફેડ ચેરપર્સન તરીકેનું નામાંકન સેનેટ બેંકિંગ કમિટીમાંથી મંજૂર થઈ ગયું છે અને ટૂંક સમયમાં સંપૂર્ણ સેનેટ દ્વારા મંજૂર થવાની અપેક્ષા છે. તેઓ મેના મધ્ય સુધીમાં આ પદ સંભાળી લેશે. ભૂતપૂર્વ ફેડ ગવર્નર Warsh એ સેન્ટ્રલ બેંકમાં "રીજીમ ચેન્જ" (Regime Change) નું વચન આપ્યું છે, જે સૂચવે છે કે આર્થિક મોડેલો અને Fed ની સંચાર પદ્ધતિઓમાં સંભવિત ફેરફારો થઈ શકે છે.
Fed ની સ્વતંત્રતા અને નીતિ અંગે ચિંતાઓ
જોકે યુ.એસ. એટર્ની ઓફિસ દ્વારા Jerome Powell સામેની તપાસ રદ કરવામાં આવી છે, તેમ છતાં રાજકીય હસ્તક્ષેપ અંગેની ચિંતાઓ સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ નથી. Powell નો બોર્ડ પર ચાલુ રહેવાનો નિર્ણય સંસ્થાકીય અખંડિતતા માટેના સંઘર્ષને ઉજાગર કરે છે. FOMC માં થયેલા નોંધપાત્ર મતભેદો ભવિષ્યમાં નીતિગત સ્થગિતતા અથવા ભૂલો અંગે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે, ખાસ કરીને જો સર્વસંમતિ બનાવવી મુશ્કેલ બને. Warsh ના ભૂતકાળના કઠોર વલણથી લઈને તાજેતરના નરમ વલણ સુધીના બદલાવ તેમની ચોક્કસ નીતિ દિશા વિશે અનિશ્ચિતતા ઊભી કરે છે.
બજારમાં રેટ આઉટલૂક બદલાયું
Fed ના તાજેતરના ડોવિશ સંકેતો અને ભૌગોલિક રાજકીય મુદ્દાઓ દ્વારા વણસેલી મોંઘવારીની ચિંતાઓને કારણે બજારની અપેક્ષાઓ ઝડપથી બદલાઈ ગઈ છે. ફ્યુચર્સ માર્કેટ હવે 2026 માં વ્યાજ દરમાં ઘટાડાની કોઈ શક્યતા જોતા નથી, અને કેટલાક તો 2027 માં સંભવિત દર વધારાની પણ આગાહી કરી રહ્યા છે. ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં વધારાની અનિશ્ચિતતા અને બદલાયેલા દરના અનુમાનો પ્રતિબિંબિત થાય છે.
