US ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સ (Pentagon) એ 'FORTRESS' પહેલ શરૂ કરી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય લશ્કરી મથકોને સિવિલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વગર **90 દિવસ** સુધી કાર્યરત રાખવાનો છે. આ પ્લાનમાં પોર્ટેબલ ન્યુક્લિયર રિએક્ટર અને સ્વતંત્ર પાવર ગ્રીડનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જે ગ્લોબલ ડિફેન્સ સપ્લાય ચેઈન અને ભારતના 'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાન માટે પણ મહત્વના સંકેતો આપે છે.
FORTRESS પ્રોગ્રામનું વિઝન
અમેરિકન ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સે સત્તાવાર રીતે 'FORTRESS' પ્રોગ્રામ શરૂ કર્યો છે. આ એક વ્યૂહાત્મક ફેરફાર છે જેનો હેતુ લશ્કરી મથકોને વીજળી, પાણી અને કોમ્યુનિકેશન માટે સિવિલ નેટવર્ક પર નિર્ભરતા ઘટાડીને 90 દિવસ સુધી સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર બનાવવાનો છે. પેન્ટાગોન આ દ્વારા મોટા યુદ્ધો દરમિયાન સાર્વજનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની નાજુકતાને પહોંચી વળવા માંગે છે.
ટેકનોલોજી અને રિઝિલિયન્સ
આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય આધાર હાઈ-ટેક સોલ્યુશન્સ છે. પેન્ટાગોન Small Modular Reactors (SMRs) એટલે કે પોર્ટેબલ ન્યુક્લિયર રિએક્ટર અને લાર્જ-સ્કેલ બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, ઈમરજન્સીમાં સિવિલ મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સને ડિફેન્સ પ્રોડક્શનમાં ફેરવવા માટેની પ્રોટોકોલ પણ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.
ભારતીય ડિફેન્સ સેક્ટર પર અસર
રોકાણકારો માટે આ સમાચાર મહત્વના છે કારણ કે તે ભારતના 'આત્મનિર્ભર ભારત' મિશન સાથે મેળ ખાય છે. ભારત પણ એનર્જી સિક્યોરિટી માટે SMRs પર સંશોધન કરી રહ્યું છે અને સ્વદેશી ઉત્પાદન પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે લશ્કરી કામગીરીને સિવિલ સિસ્ટમથી અલગ (Decoupling) કરવામાં આવતા, આગામી સમયમાં રગ્ડ પાવર સોલ્યુશન્સ અને વિકેન્દ્રિત ગ્રીડ ટેકનોલોજી બનાવતી કંપનીઓની માંગમાં ભારે ઉછાળો આવી શકે છે.
જોખમ અને દેખરેખના મુદ્દા
આ પહેલ ખૂબ જ મૂડી-સઘન (Capital-intensive) છે. લાંબા ગાળાના આ પ્રોજેક્ટ્સ માટે મોટા રોકાણની જરૂર પડશે. રોકાણકારોએ પાવર, બેટરી ટેકનોલોજી અને ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરની કંપનીઓને મળતા સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર નજર રાખવી જોઈએ. મુખ્ય જોખમ ટેકનોલોજીની જટિલતાને કારણે પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ અથવા ખર્ચમાં વધારો થવાનું છે.