ભારતમાં હેલ્થ ખર્ચ GDPના 5% સુધી પહોંચાડવાની પેનલ દ્વારા માંગ

આરોગ્ય ક્ષેત્રે મોટા ફેરફારોના સંકેત

ભારતમાં જાહેર આરોગ્ય ખર્ચ (Public Health Spending) માં નોંધપાત્ર વધારો કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મુકવામાં આવ્યો છે. એક સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ સરકારને આગામી પાંચ વર્ષમાં દેશના ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP) ના 5% સુધી આરોગ્ય ખર્ચ વધારવાની ભલામણ કરી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, નેશનલ હેલ્થ પોલિસી 2017 હેઠળ 2025 સુધીમાં GDPના 2.5% સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય નિર્ધારિત હતું, જે હજુ સુધી પૂર્ણ થયું નથી. તાજેતરના આંકડા મુજબ, 2022-23 માં જાહેર આરોગ્ય ખર્ચ GDPના આશરે 1.43% જેટલો રહ્યો છે.

ઘરગથ્થુ ખર્ચમાં ઘટાડા પર ફોકસ

આ સમિતિની ભલામણનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય પરિવારો પર તબીબી ખર્ચનો ભારે બોજ ઘટાડવાનો છે. હાલમાં, દવાઓના ખર્ચાઓ આરોગ્ય ખર્ચના લગભગ 30% જેટલા છે. સમિતિએ ખાસ કરીને કેન્સરની સારવાર જેવી આવશ્યક દવાઓ પર ઊંચા રિટેલ માર્જિન (Retail Margin) પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જેના કારણે દર્દીઓએ મોટો ખર્ચ કરવો પડે છે. આ ભાવ નિયંત્રણ (Price Control) ની જરૂરિયાત દર્શાવે છે, કારણ કે દેશના લગભગ 82% સ્થાનિક ફાર્મા માર્કેટ સરકારી ભાવ નિયંત્રણની બહાર છે.

રોકાણકારો માટે તકો અને જોખમો

રોકાણકારો અને બજાર વિશ્લેષકો માટે, આ દરખાસ્ત તકો અને નિયમનકારી દબાણ બંને લાવી શકે છે. સરકારી ખર્ચમાં વધારો આરોગ્ય સેવાઓની માંગમાં વૃદ્ધિ કરી શકે છે, જે હોસ્પિટલો અને ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટર્સ (Diagnostic Centers) ને ફાયદો પહોંચાડી શકે છે. બીજી તરફ, દવાઓના ખર્ચને નિયંત્રિત કરવાના પ્રયાસો ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓના નફાના ગાળા (Profit Margins) પર દબાણ લાવી શકે છે.

આગળનો માર્ગ

GDPના 5% સુધી પહોંચવાનો લક્ષ્યાંક મહત્વાકાંક્ષી છે. રોકાણકારોએ આગામી નાણાકીય વર્ષોમાં બજેટ ફાળવણી (Budget Allocation) પર નજર રાખવી પડશે. આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે નાણાકીય મર્યાદાઓ (Fiscal Constraints) અને જાહેર આરોગ્ય જરૂરિયાતો વચ્ચે સંતુલન સાધવું પડશે. આવશ્યક દવાઓની યાદી (National List of Essential Medicines) અને વિશિષ્ટ દવાઓ પર ભાવ નિયંત્રણોમાં સંભવિત નીતિગત ફેરફારો પર બજાર સહભાગીઓએ ધ્યાન આપવું જોઈએ, કારણ કે તે ફાર્મા કંપનીઓના આવકના મોડેલોને સીધી અસર કરશે. આ અહેવાલ સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે જાહેર આરોગ્ય સુલભતા (Public Health Accessibility) આગામી વર્ષોમાં નીતિ સુધારણાનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહેશે.