પાકિસ્તાનમાં પાણીની ગંભીર કટોકટી: રબી સીઝનમાં **22%** પાણીની અછતની આશંકા

કૃષિ ક્ષેત્ર પર સંકટના વાદળો

Indus River System Authority (IRSA) એ સત્તાવાર રીતે 1 ઓક્ટોબર 2026 થી 31 માર્ચ 2027 સુધીની રબી સીઝન માટે 22% પાણીની અછતનું પ્રોજેક્શન જાહેર કર્યું છે. આ ઘટાડો પંજાબ અને સિંધના ખેડૂતો માટે મોટી ચિંતાનો વિષય છે, કારણ કે ઘઉં, જવ અને રાઈ જેવા શિયાળુ પાકોનું ઉત્પાદન આ પાણી પર નિર્ભર છે.

ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને આંતરિક મર્યાદાઓ

સત્તાવાર ડેટા મુજબ, આ કટોકટી પાછળના કારણો આંતરિક છે. ખરિફ સીઝનમાં પાણીનો પ્રવાહ અંદાજ કરતા 8% ઓછો રહ્યો હતો. સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીમાં જળાશયોમાં સ્ટોરેજ માત્ર 9.34 મિલિયન એકર-ફીટ (MAF) હતું, જે 12.01 મિલિયન MAF ના ટાર્ગેટ કરતા ઘણું ઓછું છે.

આ ક્ષમતાના અભાવ પાછળ Water and Power Development Authority ના પ્રોજેક્ટ્સમાં થયેલો વિલંબ મુખ્ય છે. Tarbela Dam ના ટનલ-4 અને ટનલ-5 પ્રોજેક્ટ્સ માર્ચ 2025 સુધીમાં પૂર્ણ થવાના હતા, પરંતુ હજુ પણ બાકી છે. આના કારણે 3 MAF થી વધુ પાણી સંગ્રહવાની ક્ષમતા ખોરવાઈ છે. હવે Mangla Dam માંથી પાણી છોડવાને કારણે ભવિષ્ય માટેનો સ્ટોરેજ ઘટી રહ્યો છે.

રાજકીય નિવેદનબાજી વિરુદ્ધ વાસ્તવિકતા

ઘણા ઉચ્ચ અધિકારીઓ આ અછત માટે Indus Waters Treaty અને વિદેશી હસ્તક્ષેપને જવાબદાર ઠેરવી રહ્યા છે. જોકે, IRSA નો અહેવાલ સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે સમસ્યા કુદરતી પ્રવાહમાં ઘટાડો અને ડેમના અધૂરા કામોને કારણે છે.

આર્થિક અસરો

પાણીની અછતથી પાક ઉત્પાદન ઘટવાની અને મોંઘવારી વધવાની શક્યતા છે. દેશના 80% થી વધુ કૃષિ ઉત્પાદન Indus Basin પર નિર્ભર હોવાથી, ઘઉંના ઉત્પાદન પર આની ગંભીર અસર પડી શકે છે અને સરકારને સંભવિત આયાતનો સહારો લેવો પડી શકે છે.