આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ના કારણે નોકરીઓ જઈ રહી છે ત્યારે એક નવો 'Net-Zero Labour' કોન્સેપ્ટ ચર્ચામાં આવ્યો છે. આ મોડલ મુજબ, જે કંપનીઓ AI થી કર્મચારીઓને હટાવશે તેમણે લેવી (Levy) ચૂકવવી પડશે અને પ્રોડક્ટિવિટી વધારનાર કંપનીઓને ક્રેડિટ મળશે.
આ નવો વિચાર પર્યાવરણ માટેના 'કાર્બન-ન્યુટ્રલ' મોડલ જેવો જ છે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય AI અને વર્કફોર્સની સ્થિરતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે. આ નીતિમાં 'લેબર-ઈક્વિવેલન્ટ ટોકન્સ' (Labour-equivalent tokens) સિસ્ટમનો પ્રસ્તાવ છે.
આ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરશે?
આ મોડલ હેઠળ, કંપનીઓએ માપવું પડશે કે તેમના AI ટૂલ્સ દ્વારા કેટલા માનવીય કામકાજનું વિસ્થાપન (Displacement) થયું છે.
- ડિસ્પ્લેસમેન્ટ ઓબ્લિગેશન: જે કંપનીઓ માત્ર ખર્ચ ઘટાડવા માટે એન્ટ્રી-લેવલની નોકરીઓ છીનવી લેશે, તેમને એક પ્રકારનો ચાર્જ કે લેવી ચૂકવવી પડશે.
- ક્રેડિટ સિસ્ટમ: જે કંપનીઓ AI નો ઉપયોગ કર્મચારીઓની કાર્યક્ષમતા વધારવા કે નવી હાઈ-વેલ્યુ પોસ્ટ બનાવવા માટે કરશે, તેમને ક્રેડિટ મળશે.
બિઝનેસ અને ઈનોવેશન પર શું થશે અસર?
International Labour Organization (ILO) ના ડેટા મુજબ, વિશ્વભરના દરેક 4 માંથી 1 કર્મચારી AI ના કારણે જોખમમાં છે. જો આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવે, તો કંપનીઓ માટે AI ના અમલીકરણનો ખર્ચ વધી શકે છે. જોકે, અર્થશાસ્ત્રીઓ પણ ચેતવણી આપે છે કે જો આ લેવી ખૂબ વધારે રાખવામાં આવે, તો તે ટેકનોલોજીના ઈનોવેશનને અટકાવી શકે છે અને વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં કંપનીઓને પાછળ પાડી શકે છે.
રોકાણકારો માટે આ એક મહત્વનો સંકેત છે. ભવિષ્યમાં એવી કંપનીઓ વધુ સુરક્ષિત રહેશે જે AI ને માત્ર માણસોના રિપ્લેસમેન્ટ તરીકે નહીં, પરંતુ પ્રોડક્ટિવિટી વધારવાના સાધન તરીકે જોશે.