Code on Social Security, 2020 હવે લાગુ થઈ ગયું છે. હવે ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓ પણ **1 વર્ષની** નોકરી બાદ પ્રો-રેટા ગ્રેચ્યુઈટી મેળવવા માટે હકદાર છે, જે કંપનીઓના પેરોલ અને કર્મચારીઓના રિટાયરમેન્ટ પ્લાનિંગ પર સીધી અસર કરશે.
નવેમ્બર 21, 2025 થી લાગુ થયેલા 'Code on Social Security, 2020' એ ભારતીય કર્મચારીઓના બેનિફિટ્સમાં મોટો બદલાવ કર્યો છે. અગાઉ, ગ્રેચ્યુઈટીનો લાભ મોટાભાગે કાયમી કર્મચારીઓ સુધી સીમિત હતો, પરંતુ હવે નિયમો આધુનિક બનતા ફિક્સ્ડ-ટર્મ સ્ટાફ પણ તેમાં સામેલ થઈ ગયો છે.
ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓ પર શું અસર થશે?
પહેલા ફિક્સ્ડ-ટર્મ કામદારો માટે 5 વર્ષની સતત સેવાની શરત એક મોટો અવરોધ હતી. નવા માળખા હેઠળ, હવે જો કોઈ કર્મચારી 1 વર્ષ પૂર્ણ કરે છે, તો તે કોન્ટ્રાક્ટ પૂરો થતા જ ગ્રેચ્યુઈટી મેળવવા માટે પાત્ર બની જશે. આ ફેરફાર ખાસ કરીને કોન્ટ્રાક્ટ બેઝ પર કામ કરતા કર્મચારીઓને રિટાયરમેન્ટ ફંડ બનાવવા માટે મોટી રાહત આપશે.
ગ્રેચ્યુઈટીની ગણતરી કેવી રીતે થશે?
ગ્રેચ્યુઈટીનું ગણિત કર્મચારીના બેઝિક પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થા (DA) પર આધારિત છે. તેનું ફોર્મ્યુલા આ મુજબ છે: (છેલ્લો મળેલ પગાર × 15 × નોકરીના વર્ષો) / 26. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈનું બેઝિક પગાર અને DA મળીને ₹1 લાખ હોય અને તેમણે 10 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા હોય, તો તેમને અંદાજે ₹5,76,923 ગ્રેચ્યુઈટી મળે. નોંધપાત્ર છે કે તેમાં HRA કે બોનસ ગણવામાં આવતા નથી.
કંપનીઓ માટે પાલન (Compliance) અને જવાબદારી
નવા નિયમ મુજબ, કંપનીઓએ ગ્રેચ્યુઈટીની રકમ ડ્યૂ થયાના 30 દિવસની અંદર ચૂકવી દેવી અનિવાર્ય છે. જો તેમાં વિલંબ થાય, તો કંપનીએ વ્યાજ સાથે ચુકવણી કરવી પડી શકે છે. જે કંપનીઓ મોટા પાયે કોન્ટ્રાક્ટ સ્ટાફ રાખે છે, તેમના માટે આ વધારાનો ખર્ચ સાબિત થઈ શકે છે. રોકાણકારો માટે, લેબર-ઇન્ટેન્સિવ સેક્ટરમાં કામ કરતી કંપનીઓના માર્જિન પર આની શું અસર પડે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.