26 ઓગસ્ટે આવેલી ભોતેકોશી નદીની વિનાશક પૂરની હોનારતમાં **900** થી વધુ લોકોના મોત થયા છે. નેપાળે હવે સત્તાવાર રીતે ઈમરજન્સી ક્લાયમેટ રિપેરેશન્સ (Climate Reparations) ની માંગ કરી છે, કારણ કે દેશની પાવર જનરેશન ક્ષમતામાં **10%** નો ઘટાડો થયો છે.
26 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ ભોતેકોશી અને ત્રિશુળી નદી બેસિનમાં આવેલા વિનાશક પૂર બાદ નેપાળે એક મોટું રાજદ્વારી પગલું ભર્યું છે. સરકારે હવે માત્ર માનવીય સહાયને બદલે 'Fund for Responding to Loss and Damage' પાસે સત્તાવાર રીતે ક્લાયમેટ વળતરનો દાવો રજૂ કર્યો છે. આ એક નવી વ્યૂહરચના છે જેમાં ચીન, અમેરિકા અને ભારત જેવા મોટા ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જકોને પર્યાવરણીય વિનાશ માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા છે.
આર્થિક નુકસાન અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર અસર
સ્થાનિક તંત્ર આ હોનારતને 'હિમાલયન સુનામી' ગણાવી રહ્યું છે. 900 થી વધુ લોકોના મોત અને હજારો લાપતા હોવાની ઘટના ઉપરાંત, પાયાના માળખાકીય સુવિધાઓને ભારે નુકસાન થયું છે. સૌથી મોટી ચિંતા હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સની છે. નેપાળની કુલ પાવર જનરેશન ક્ષમતામાં 10% નો ઘટાડો થવાથી ભારત સાથેના એનર્જી ટ્રેડ પર સીધી અસર પડી શકે છે. સપ્લાયમાં ફ્લક્ચ્યુએશન અને પ્રોજેક્ટના ટાઈમલાઈનમાં વિલંબ થવાથી એનર્જી સેક્ટરમાં રોકાણકારો માટે જોખમ વધ્યું છે.
કાયદાકીય જવાબદારીની માંગ
ફાઈનાન્સ મિનિસ્ટર સ્વર્ણિમ વાગલે અને ફોરેસ્ટ એન્ડ એગ્રીકલ્ચર મિનિસ્ટર ગીતા ચૌધરીએ આ ક્લેમ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. નેપાળનું કહેવું છે કે પરંપરાગત સહાય લાંબા ગાળાના પુનઃનિર્માણ માટે પૂરતી નથી, તેથી તેમણે સીધા ભંડોળની માંગ કરી છે. આ પહેલ નાના દેશો પર વધતા આર્થિક દબાણને દર્શાવે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ સ્થિતિ બેવડું સંકટ લઈને આવી છે. એક તરફ સરકાર પર પુનઃનિર્માણનો ભારે નાણાકીય બોજ છે, તો બીજી તરફ ટ્રાન્સ-બોર્ડર ટ્રેડ રૂટ અને પુલ નાશ પામવાથી વેપારમાં અડચણો ઉભી થઈ છે. આવનારા સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ફંડનો પ્રતિસાદ અને પાવર ફેસિલિટીઝના રિહેબિલિટેશન પર રોકાણકારોએ બાજ નજર રાખવી જોઈએ.