Nagar Van Yojana: ફંડના અભાવે શહેરી જંગલોની જાળવણી જોખમમાં, મોડેલમાં ફેરફારની તૈયારી

કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રાલય દ્વારા 2020 માં શરૂ કરવામાં આવેલી 'Nagar Van Yojana' નો મુખ્ય હેતુ શહેરોમાં હરિયાળી વધારીને તાપમાનને નિયંત્રિત કરવાનો હતો. જોકે, National Compensatory Afforestation Fund (CAMPA) દ્વારા મળતી ગ્રાન્ટ ફક્ત પ્રોજેક્ટના બાંધકામ અને વૃક્ષારોપણ પૂરતી જ મર્યાદિત રહેતા, તેના નિભાવમાં મોટી મુશ્કેલીઓ નડી રહી છે.

ઓપરેશનલ સસ્ટેનેબિલિટીનો અભાવ

ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં ફિલ્ડ રિપોર્ટ્સ મુજબ, એકવાર ગ્રાન્ટના પૈસા વપરાઈ જાય પછી દૈનિક ખર્ચ અને જાળવણી માટે કોઈ સ્થાયી વ્યવસ્થા નથી. જેના કારણે સિંચાઈ વ્યવસ્થા અને કર્મચારીઓના પગાર ચૂકવવામાં પણ મુશ્કેલીઓ પડી રહી છે.

આવક ઊભી કરવાના નવા રસ્તા

સ્થિતિ સુધારવા માટે હવે હાઇબ્રિડ રેવન્યુ મોડેલ અપનાવવામાં આવી રહ્યું છે. ઉજ્જૈન અને ભોપાલ જેવા શહેરોમાં એન્ટ્રી ફી લેવાનું શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેથી મેન્ટેનન્સ અને સ્ટાફનો ખર્ચ કાઢી શકાય. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સ્તરે બાયોમાસ એકત્રીકરણ જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સમુદાયને જોડીને આવક ઊભી કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

ભવિષ્યની નીતિ

સરકાર હવે ટૂ-સ્ટેજ એપ્રોચ પર કામ કરી રહી છે, જેમાં CAMPA ગ્રાન્ટને મલ્ટી-યર મેન્ટેનન્સ શિડ્યુલ સાથે જોડવામાં આવશે. પ્રોજેક્ટ સ્ટેબલ થયા બાદ તેની જવાબદારી જોઈન્ટ મેનેજમેન્ટ કમિટીને સોંપવાનો પ્રસ્તાવ છે જેથી આ ગ્રીન ઝોન લાંબા ગાળા સુધી ટકી શકે.