National Statistical Office (NSO) ના નવા રિપોર્ટ મુજબ, સરકાર તરફથી મળતી ચીજવસ્તુઓની સહાયને કારણે **22 કરોડ** ભારતીયો વધુ સારી આર્થિક શ્રેણીમાં પહોંચ્યા છે. વર્ષ **2022-23** ના સર્વેક્ષણ મુજબ દેશની **15.8%** વસ્તીના લિવિંગ સ્ટાન્ડર્ડમાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો છે.
National Statistical Office (NSO) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા 2022-23 ના Household Consumption Expenditure Survey (HCES) ના ડેટાએ દેશના આર્થિક ચિત્રમાં મોટો વળાંક દર્શાવ્યો છે. સરકારે રેશનિંગ દ્વારા અપાતું અનાજ, સાયકલ અને શૈક્ષણિક સાધનો જેવી બિન-નાણાકીય સહાયનું મૂલ્ય ગણતરીમાં લેતા સ્પષ્ટ થયું છે કે 220 મિલિયન એટલે કે 22 કરોડ નાગરિકો હવે વધુ સારી જીવનશૈલી ધરાવતા વર્ગમાં આવી ગયા છે.
ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ પર અસર
આ આંકડાઓ માત્ર એક નંબર નથી, પરંતુ તે ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિમાં આવેલા મોટા ફેરફારનું સૂચક છે. જ્યારે જરૂરિયાતની પ્રાથમિક વસ્તુઓ સરકાર તરફથી મળે છે, ત્યારે પરિવારો તેમની રોકડ રકમ અન્ય વસ્તુઓની ખરીદી પાછળ ખર્ચી શકે છે. આ બદલાવ ગ્રાહક-લક્ષી (Consumer-facing) ક્ષેત્રો માટે ખૂબ જ પોઝિટિવ છે, કારણ કે ઓછી આવક ધરાવતા વર્ગમાં પણ હવે વપરાશ વધવાની ક્ષમતા વધી છે. આને કારણે દેશમાં આર્થિક અસમાનતા દર્શાવતો 'Gini coefficient' પણ ઘટ્યો છે.
કયા રાજ્યોમાં સૌથી વધુ બદલાવ?
આ આર્થિક ગતિશીલતાનો લાભ તમામ રાજ્યોમાં સરખો નથી. રિપોર્ટ મુજબ, પશ્ચિમ બંગાળમાં સૌથી વધુ 40% વસ્તીનું જીવનધોરણ ઊંચું આવ્યું છે. આ ઉપરાંત છત્તીસગઢ, આસામ, કર્ણાટક અને ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ સારો સુધારો નોંધાયો છે. બીજી તરફ ગુજરાત, હરિયાણા અને કેરળ જેવા વિકસિત રાજ્યોમાં આ સહાયની અસર 8% કરતા ઓછી રહી છે, જેનું કારણ ત્યાંનું પહેલેથી જ ઉચ્ચ જીવનધોરણ હોઈ શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ ડેટા હજુ પણ રૂઢિચુસ્ત (conservative) છે, કારણ કે તેમાં 'આયુષ્માન ભારત' જેવી હેલ્થકેર સેવાઓ અને સરકારી શિક્ષણના મૂલ્યનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી. જો તેને ગણતરીમાં લેવાય, તો આ આંકડો હજુ મોટો હોઈ શકે છે. હવે બજારના જાણકારો એ જોશે કે આ વધેલી ખરીદશક્તિ આવનારા સમયમાં માંગને કેટલી ગતિ આપે છે.