ભારતના રિસર્ચ સેક્ટરમાં ચાલી રહેલી ગંભીર ખામીઓ પર NITI Aayog એ આંગળી ચીંધી છે. દેશમાં R&D પાછળ થતો ખર્ચ GDP ના માત્ર **0.65%** જેટલો જ છે, જે ચિંતાનો વિષય છે.
R&D ની પાછળ ભારત ક્યાં છે?
NITI Aayog ના નવા રિપોર્ટ 'Ease of Doing Research & Development in India' એ સાબિત કર્યું છે કે ભારતમાં ઇનોવેશન વધારવા માટે હજુ ઘણી મજલ કાપવાની બાકી છે. દુનિયાના અન્ય દેશોની વાત કરીએ તો અમેરિકામાં GDP ના 3.5% અને દક્ષિણ કોરિયામાં 4.5% જેટલો ખર્ચ રિસર્ચ પાછળ થાય છે, જ્યારે ભારતનું પ્રમાણ વર્ષોથી 0.65% ની આસપાસ જ અટવાયેલું છે.
ફંડિંગમાં અસમાનતા
રિપોર્ટ મુજબ, માત્ર પૈસાની અછત જ નથી, પરંતુ તેનું વિતરણ પણ યોગ્ય નથી. Anusandhan National Research Foundation (ANRF) નું આશરે 80% ફંડિંગ ફક્ત IITs ને જ મળે છે. આ કારણે અન્ય સરકારી યુનિવર્સિટીઓ જૂના મશીનો અને નબળી સુવિધાઓ સાથે સંઘર્ષ કરી રહી છે, જે દેશમાં બે સ્તરની રિસર્ચ સિસ્ટમ ઉભી કરી રહ્યું છે.
વહીવટી અડચણો અને 'ટ્રસ્ટ ડેફિસિટ'
વૈજ્ઞાનિકો માટે સૌથી મોટી સમસ્યા ફંડ મેળવવાની લાંબી પ્રક્રિયા છે. ઘણીવાર ફંડ મંજૂર થવામાં 3 થી 6 મહિના જેટલો સમય લાગે છે. પ્રોક્યોરમેન્ટના જટિલ નિયમો અને એજન્સીઓ સાથેના સંવાદનો અભાવ પ્રોજેક્ટ્સને અટકાવી દે છે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વ છે?
આ રિફોર્મ્સ સીધા ફાર્મા, કેમિકલ્સ, રિન્યુએબલ એનર્જી અને IT સેક્ટર સાથે જોડાયેલા છે. હાલમાં ભારતનો 64% R&D ખર્ચ જાહેર સંસ્થાઓ દ્વારા થાય છે. જો સરકાર પ્રાઈવેટ સેક્ટરની ભાગીદારી વધારે અને વહીવટી અવરોધો દૂર કરે, તો કંપનીઓ નવી ટેકનોલોજી ઝડપથી માર્કેટમાં લાવી શકશે, જે લાંબાગાળાના રોકાણકારો માટે મોટો ફાયદો સાબિત થઈ શકે છે.