NITI Aayog ના નવા રિપોર્ટ મુજબ ભારતમાં ગ્રેજ્યુએટ્સ બેરોજગારીનો દર વધીને **13%** થયો છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ **3.2%** કરતા ઘણો વધારે છે. માત્ર **8.25%** ગ્રેજ્યુએટ્સને જ તેમની લાયકાત મુજબ નોકરી મળે છે, જે સ્કિલ્સ ગેપ (Skills Gap) અને ઉત્પાદકતા માટે મોટું જોખમ છે.
NITI Aayog નો નવો રિપોર્ટ 'Reimagining Skilling for Viksit Bharat@2047' બહાર આવ્યો છે, જેણે ઉચ્ચ શિક્ષણ અને આધુનિક જોબ માર્કેટ વચ્ચેના મોટા અંતર પર ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ગ્રેજ્યુએટ્સમાં બેરોજગારીનો દર 13% છે, જે દેશના કુલ બેરોજગારી દર 3.2% કરતા અનેકગણો વધારે છે.
મહિલાઓ માટે ચિંતાજનક સ્થિતિ
આ સમસ્યા મહિલાઓ માટે વધુ ગંભીર છે, જ્યાં બેરોજગારીનો દર 20.4% સુધી પહોંચી ગયો છે. હાલમાં માત્ર 8.25% ગ્રેજ્યુએટ્સ જ એવી નોકરીઓ મેળવી રહ્યા છે જે તેમની શૈક્ષણિક લાયકાત સાથે સુસંગત છે, બાકીના યુવાનો કાં તો અંડર-એમ્પ્લોયડ છે અથવા તેમની લાયકાતથી વિપરીત કામ કરી રહ્યા છે.
જનરિક ડિગ્રીઓનો પડકાર
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે BA, BSc અને BCom જેવી જનરિક ડિગ્રીઓમાં 2 કરોડથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ એડમિશન લે છે. આ ડિગ્રીઓ પાયાનું જ્ઞાન તો આપે છે, પરંતુ તેમાં ઈન્ડસ્ટ્રી-સ્પેસિફિક સ્કિલનો અભાવ હોય છે. પરિણામે, કંપનીઓએ નવા ગ્રેજ્યુએટ્સને તાલીમ આપવા પાછળ વધારાનો સમય અને પૈસા ખર્ચવા પડે છે, જે હાયરિંગ કોસ્ટ (Hiring Cost) વધારે છે અને ઉત્પાદકતા ઘટાડે છે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું છે?
મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ટેકનોલોજી જેવા હાઈ-ગ્રોથ સેક્ટર્સ માટે સ્પેશિયલાઇઝ્ડ સ્કિલ્સની જરૂર છે. જો આ સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં આવે, તો ભારતનો 'ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ' (Demographic Dividend) આર્થિક વૃદ્ધિમાં અવરોધ બની શકે છે. આગામી સમયમાં સરકાર શિક્ષણ નીતિમાં કેવા બદલાવ લાવે છે અને વોકેશનલ ટ્રેનિંગ (Vocational Training) પર કેટલો ખર્ચ કરે છે તેના પર માર્કેટની ખાસ નજર રહેશે.