NITI Aayog એ શહેરી શાસનમાં મોટા ફેરફાર માટે **5 વર્ષની** મુદ્દતવાળા સીધા ચૂંટાયેલા મેયરની ભલામણ કરી છે. આ સુધારાનો ઉદ્દેશ્ય મેયરોને વધુ આર્થિક અને વહીવટી સત્તા આપવાનો છે, જે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મ્યુનિસિપલ બોન્ડ માર્કેટ માટે નવી તકો ખોલી શકે છે.
શહેરી શાસનમાં બદલાવની જરૂરિયાત
NITI Aayog એ 'મુવિંગ ટુવર્ડ્સ ઇફેક્ટિવ સિટી ગવર્નમેન્ટ' નામના નવા ફ્રેમવર્કમાં શહેરી શાસન વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો છે. હાલમાં શહેરોમાં ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ કરતા રાજ્ય સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કમિશનરો પાસે વધુ સત્તા હોય છે, જેના કારણે વિકાસના કામોમાં વિલંબ થાય છે. આ નવા મોડેલમાં 'મેયર-ઇન-કાઉન્સિલ' સિસ્ટમ દ્વારા મેયરને વધુ નિર્ણાયક શક્તિઓ સોંપવાની વાત કરવામાં આવી છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મ્યુનિસિપલ બોન્ડ પર અસર
આ ફેરફારો બાદ શહેરોને પોતાના બજેટ અને વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ પર વધુ નિયંત્રણ મળશે. જ્યારે મેયરો પાસે નાણાકીય સ્વાયત્તતા આવશે, ત્યારે વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ, પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ અને પાણીના પ્રોજેક્ટ્સ માટે ટેન્ડરિંગ પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બનશે. રોકાણકારો માટે આ સુધારો મ્યુનિસિપલ બોન્ડ માર્કેટમાં પણ મોટી તકો લઈને આવી શકે છે, કારણ કે વધુ સારી નાણાકીય શિસ્ત અને આવક વધવાથી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોની ક્રેડિટવર્થનેસ (Creditworthiness) માં સુધારો થશે.
અમલીકરણ સામેના પડકારો
જોકે, આ સુધારો લાગુ કરવો એટલો સરળ નથી. બંધારણ મુજબ શહેરી શાસન એ રાજ્યનો વિષય છે. રાજ્ય સરકારો પોતાની સત્તા અને જમીન-ઉપયોગના નિર્ણયો પરથી કાબૂ ગુમાવવા તૈયાર થશે કે નહીં, તે સૌથી મોટો પ્રશ્ન છે. ઉપરાંત, મ્યુનિસિપલ સંસ્થાઓએ પણ પોતાના એકાઉન્ટિંગ અને ડિજિટલ માળખાને મોટા પાયે અપગ્રેડ કરવાની જરૂર પડશે, જેથી તેઓ સ્વતંત્ર રીતે મોટા બજેટનું સંચાલન કરી શકે.