National Institute of Public Finance and Policy (NIPFP) ના તાજેતરના અભ્યાસમાં ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ થયો છે. વર્ષ **2022** ના અંતથી લોંગ-ટર્મ ગવર્મેન્ટ બોન્ડ યીલ્ડ હવે ફુગાવાના આંકડા મુજબ પ્રતિક્રિયા આપવાનું બંધ કરી દીધું છે, જે RBI ની મોનેટરી પોલિસીની અસરકારકતા માટે મુશ્કેલી ઉભી કરી શકે છે.
માર્કેટમાં શું બદલાવ આવ્યો છે?
NIPFP નો રિપોર્ટ, જેનું શીર્ષક 'Artificial Intelligence and the Indian Sovereign Yield Curve' છે, તે દર્શાવે છે કે બોન્ડ માર્કેટમાં એક મોટો સ્ટ્રક્ચરલ શિફ્ટ આવ્યો છે. સામાન્ય રીતે, જ્યારે ફુગાવો (Inflation) વધે ત્યારે રોકાણકારો વધુ વળતરની અપેક્ષા રાખે છે, જેના કારણે બોન્ડ યીલ્ડ ઉપર જાય છે. પરંતુ હવે લાંબા ગાળાના ડેટ (Long-dated debt) માટે આ કડી નબળી પડી છે.
RBI ની પોલિસી પર અસર
ઓક્ટોબર 2026 ની બેઠકમાં RBI એ રેપો રેટ 25 bps વધારીને 5.50% કર્યો હતો. RBI નું મુખ્ય લક્ષ્ય ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવાનું છે, જે હાલમાં 5.2% રહેવાનો અંદાજ છે. પરંતુ, જો લાંબા ગાળાના બોન્ડ યીલ્ડ RBI ના વ્યાજ દરના વધારાને અનુરૂપ પ્રતિક્રિયા ન આપે, તો કોર્પોરેટ બોરોઇંગ કોસ્ટ અને લોન પર તેની અસરનું અનુમાન લગાવવું મુશ્કેલ બની જાય છે.
આ બદલાવ પાછળના કારણો
અભ્યાસ મુજબ, આ વિસંગતતા પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે:
- AI નો ઉપયોગ: ફાઇનાન્શિયલ ફોરકાસ્ટિંગમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ વધવાથી લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટમાં સુધારો થયો છે.
- ગ્લોબલ પરિબળો: પેન્ડેમિક પછીનું આર્થિક સંતુલન, વેસ્ટ એશિયામાં ભૌગોલિક તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધઘટ.
હવે રોકાણકારોએ ફુગાવાના ડેટાની સાથે ગ્લોબલ ઓઈલ પ્રાઈસ ટ્રેન્ડ અને વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) ના પ્રવાહ પર ખાસ નજર રાખવી પડશે, કારણ કે માર્કેટની અસ્થિરતા આગામી સમયમાં જળવાઈ રહેવાની શક્યતા છે.