મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધનો કહેર! ક્રૂડ ઓઈલ આસમાને, સેન્સેક્સ-નિફ્ટી તળિયે પટકાયા

બજારમાં કેમ આવ્યો મોટો કડાકો?

આજે ભારતીય શેરબજારે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે જોરદાર આંચકો અનુભવ્યો. યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં અચાનક મોટી તેજી આવી, જેણે વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ અંગે ચિંતાઓ વધારી દીધી. રોકાણકારોએ આ ભયાવહ માહોલમાં સાવચેતી રાખી અને મોટા પાયે વેચવાલી કરી.

આંકડાકીય ચિત્ર: કેટલું નુકસાન?

આજના કારોબારમાં BSE સેન્સેક્સ 1,710.37 પોઈન્ટ એટલે કે 2.13% ઘટીને 78,571.74 પર બંધ રહ્યો. તેવી જ રીતે, NSE નિફ્ટી 50 પણ 476.90 પોઈન્ટ એટલે કે 1.92% ઘટીને 24,388.80 પર પહોંચ્યો. આ વેચવાલીને કારણે BSE માં લિસ્ટેડ કંપનીઓની માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (Market Capitalization) માંથી આશરે ₹21.90 લાખ કરોડનું ધોવાણ થયું, જે હવે કુલ ₹446.36 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે. આ ઘટાડો માત્ર ભારતીય બજાર પૂરતો સીમિત નહોતો, પરંતુ અમેરિકી બજારો (US Equities) માં પણ 1 માર્ચ 2026 ના રોજ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ડાઉ જોન્સ (Dow Jones) 1.39%, S&P 500 1.36% અને Nasdaq 1.82% ઘટ્યા હતા. યુરોપમાં નેચરલ ગેસના ભાવમાં પણ 40% નો ઉછાળો આવ્યો હતો.

ક્રૂડ ઓઇલ અને ભારત પર અસર

આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આવેલો ઉછાળો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) લગભગ $85 પ્રતિ બેરલ અને WTI ક્રૂડ (WTI Crude) $76 પ્રતિ બેરલ ની આસપાસ પહોંચી ગયા છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની જેવા મહત્વપૂર્ણ જહાજી માર્ગો પર પુરવઠાની ખોરવાઈ જવાની ભીતિએ ઊર્જાના ભાવમાં જોખમ પ્રીમિયમ ઉમેર્યું. ભારતમાં, જે તેની ક્રૂડ ઓઇલની 70% જરૂરિયાત આયાત દ્વારા પૂરી કરે છે, તેના પર તેની સીધી અસર પડે છે. નિષ્ણાતોના મતે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં $1 નો વધારો ભારતની વાર્ષિક આયાત બિલ (Import Bill) માં $2 બિલિયન ઉમેરી શકે છે. 10% નો વધારો CPI અને WPI ફુગાવાને 40-80 બેસિસ પોઈન્ટ સુધી વધારી શકે છે અને ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit - CAD) ને લગભગ 30 બેસિસ પોઈન્ટ સુધી વધારી શકે છે. જોકે જાન્યુઆરી 2026 માટે ફુગાવાના આંકડા CPI 2.75% અને WPI 1.81% ની રેન્જમાં હતા, જે નિયંત્રણમાં છે, પરંતુ ક્રૂડના સતત ઊંચા ભાવ ફુગાવાનું દબાણ ફરી વધારી શકે છે.

શું ભૂતકાળનું પુનરાવર્તન થશે?

ઐતિહાસિક રીતે, ભારતીય બજારો ભૌગોલિક રાજકીય આંચકાઓ સામે સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન, નિફ્ટી 2022 ના પ્રથમ છ મહિનામાં લગભગ 10% ઘટ્યો હતો, જે ઘણીવાર ટૂંકા ગાળાની અને ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયા સાબિત થઈ હતી. ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે માત્ર ભૌગોલિક રાજકીય ઘટનાઓ બજારમાં ઊંડા કે લાંબા ગાળાના ઘટાડાનું કારણ બનતી નથી, જો ઊર્જાના પુરવઠામાં ગંભીર વિક્ષેપ ન આવે. જોકે, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) દ્વારા સતત વેચાણ (જે ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી સતત આઠ મહિનાથી ચાલુ છે) બજારને વધુ સંવેદનશીલ બનાવી રહ્યું છે. આજે DIIs (ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ) એ ₹8,593.87 કરોડની ખરીદી કરી, જ્યારે FPIs એ ₹3,295.64 કરોડનું વેચાણ કર્યું. આ પરિબળો વચ્ચે ભારતીય રૂપિયો પણ રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચ્યો હતો.

આગળ શું?

વૈશ્વિક અને સ્થાનિક પરિબળોને જોતાં, બજારની આગામી ચાલ મધ્ય પૂર્વ સંઘર્ષની તીવ્રતા અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર તેની અસર પર નિર્ભર રહેશે. જો સંઘર્ષ શાંત થાય, તો બજાર ટૂંક સમયમાં સ્થિર થઈ શકે છે. પરંતુ જો ઊર્જાના ભાવ ઊંચા રહે, તો ફુગાવા અને CAD પર દબાણ વધી શકે છે, જે વધુ મંદી તરફ દોરી શકે છે. હાલમાં, તેલના ભાવમાં થયેલો વધારો કામચલાઉ છે કે લાંબા ગાળાના ઊર્જા આંચકાનો સંકેત છે, તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.