મહારાષ્ટ્રના ગામડામાં સોલર ક્રાંતિ: સિંચાઈ સુવિધાથી સ્થળાંતરમાં **90%** ઘટાડો, ખેડૂતોની આવકમાં મોટો ઉછાળો

મહારાષ્ટ્રના પાલઘર જિલ્લાના મોખડા બ્લોકમાં આવેલું તુલ્યાચાપાડા ગામ આજે દેશભર માટે એક આદર્શ મોડલ બની ગયું છે. અહીં 'પ્રગતિ પ્રતિષ્ઠાન' નામની સંસ્થા અને 'Gram Oorja Private Solutions' ના સહયોગથી શરૂ કરાયેલા સોલર ઇરિગેશન પ્રોજેક્ટને કારણે ખેતીના ચિત્રમાં ધરખમ ફેરફાર આવ્યો છે.

સામૂહિક માલિકીનો કન્સેપ્ટ

ભારતીય ખેતીમાં સિંચાઈ માટેના સાધનોનો ખર્ચ મોટો અવરોધ હોય છે. આ પ્રોજેક્ટમાં વ્યક્તિગત માલિકીને બદલે 10 ખેડૂતોના જૂથ દીઠ એક સોલર પંપ સિસ્ટમ બેસાડવામાં આવી. આ રીતે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો ખર્ચ વહેંચાઈ જવાથી ખેડૂતો પરનું ભારણ ઘટ્યું, જેમાં CSR ફંડિંગનો પણ મોટો ફાળો રહ્યો છે.

આર્થિક બદલાવના આંકડા

વર્ષ 2019 થી 2025 દરમિયાન ગામમાં ખેતીલાયક જમીન 5 એકર થી વધીને 96 એકર સુધી પહોંચી છે. આના કારણે ખેડૂતો ડુંગળી અને મગફળી જેવા વધુ કિંમત આપતા પાકો તરફ વળ્યા છે.

• કુલ આવક: 108 પરિવારોની સંયુક્ત વાર્ષિક કૃષિ આવક વર્ષ 2021 માં ₹18.3 લાખ હતી, જે વધીને વર્ષ 2024 સુધીમાં ₹31 લાખ થી વધુ થઈ ગઈ છે.

આ પ્રોજેક્ટ સાબિત કરે છે કે જો ટેકનોલોજીના ખર્ચને ઘટાડવામાં આવે અને સામુદાયિક રીતે તેનો ઉપયોગ થાય, તો ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્થળાંતરની સમસ્યાને જડમૂળથી દૂર કરી શકાય છે. જોકે, લાંબા ગાળે આ સિસ્ટમની જાળવણી અને ભૂગર્ભ જળનો જવાબદારીપૂર્વકનો વપરાશ જ તેની સફળતાને ટકાવી રાખશે.