Karnataka માં આર્થિક સંકટ: Gruha Lakshmi સ્કીમના **₹4,000 કરોડ** અટક્યા, સરકારનું શું છે વલણ?

Karnataka સરકારે હાઈકોર્ટને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ 2025ના ગાળા માટે Gruha Lakshmi યોજનાના લાભાર્થીઓને નાણાં ચૂકવી શકાયા નથી. આ નિર્ણયથી આશરે એક કરોડ મહિલાઓને મળવાપાત્ર કુલ ₹4,000 કરોડની રકમ બાકી રહી છે. સરકારે બચાવ કરતા જણાવ્યું છે કે ભારે બજેટની અછતને કારણે આ જવાબદારી પૂરી કરવી હાલ શક્ય નથી.

સરકારનો કાનૂની તર્ક અને નાણાકીય દબાણ

કોર્ટમાં દાખલ થયેલી અરજીના જવાબમાં સરકારે દલીલ કરી છે કે સામાજિક કલ્યાણકારી લાભો એ સરકારની નાણાકીય ઉપલબ્ધતા પર આધારિત છે, તે કોઈ કાયદાકીય અધિકાર નથી. ઓગસ્ટ 2023માં શરૂ થયેલી આ યોજના, જે ઘરની મહિલા વડાઓને માસિક આર્થિક મદદ પૂરી પાડે છે, તે રાજ્યના સામાજિક ખર્ચના વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય આધારસ્તંભ રહી છે.

નાણાકીય શિસ્ત અને ભવિષ્યના પડકારો

આ સ્થિતિ રાજ્યની ગંભીર નાણાકીય સ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડે છે. રાજ્યનો રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) તેના GSDPના 3% ની નજીક છે, જે લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિરતા માટે ચિંતાનો વિષય છે. અગાઉ Comptroller and Auditor General (CAG) દ્વારા પણ ચૂકવણીમાં ખામીઓ અને મૃતક વ્યક્તિઓને લાભ મળવા જેવી બાબતો પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, સરકારે હવે Aadhaar-Based Payment System દ્વારા પાત્રતાની ચકાસણી વધુ કડક કરી હોવાનો દાવો કર્યો છે. હવે તમામની નજર હાઈકોર્ટના આગામી નિર્દેશો અને રાજ્ય સરકાર આગામી બજેટમાં આ પેન્ડિંગ જવાબદારીઓને કેવી રીતે સંતુલિત કરે છે તેના પર રહેશે.