KPMG India ના નવા રિપોર્ટ મુજબ, ભારત જરૂરિયાત કરતા **36%** વધુ ખોરાક ઉત્પન્ન કરે છે, તેમ છતાં **52 કરોડથી વધુ** લોકો પૌષ્ટિક આહારથી વંચિત છે. દેશમાં **10 થી 15 મિલિયન ટન** ની કોલ્ડ સ્ટોરેજ ક્ષમતાની અછતને કારણે ખેતપેદાશોનો મોટો બગાડ થઈ રહ્યો છે, જે રોકાણકારો માટે મોટી તક અને પડકાર બંને છે.
ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર એક વિચિત્ર સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. એક તરફ દેશમાં લઘુત્તમ જરૂરિયાત કરતા 36% વધુ ખોરાકનું ઉત્પાદન થાય છે, તો બીજી તરફ વાસ્તવિક વપરાશ નિર્ધારિત આહાર ધોરણો કરતા 20% ઓછો છે. KPMG India નો આ રિપોર્ટ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ સમસ્યા ઉત્પાદનની નથી, પરંતુ સપ્લાય ચેઈન અને સ્ટોરેજ વ્યવસ્થાની છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું મોટું ગાબડું (Infrastructure Gap)
રિપોર્ટ અનુસાર, ભારત અત્યારે 10 મિલિયનથી 15 મિલિયન ટન જેટલી કોલ્ડ સ્ટોરેજ ક્ષમતાની અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ ખામીને કારણે ખેતરમાંથી પાક નીકળ્યા પછી ભારે બગાડ થાય છે:
- ફળોમાં 6% થી 15% નો બગાડ.
- શાકભાજીમાં 4.8% થી 11.6% નો બગાડ.
આ બગાડ ફૂડ પ્રોસેસિંગ કંપનીઓ અને રિટેલર્સના નફાના માર્જિન પર સીધી અસર કરે છે.
રોકાણકારો માટે તક (Investment Outlook)
હવે સપ્લાય ચેઈનમાં કાર્યક્ષમતા લાવવી એ માત્ર સપોર્ટ સિસ્ટમ નથી, પરંતુ બિઝનેસમાં સ્પર્ધાત્મક લાભ મેળવવા માટે અનિવાર્ય છે. જે કંપનીઓ આધુનિક કોલ્ડ ચેઈન ટેક્નોલોજી, ટ્રેસેબિલિટી સિસ્ટમ્સ અને કાર્યક્ષમ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્કમાં રોકાણ કરશે, તે લાંબા ગાળે માર્કેટ શેર મેળવી શકશે.
સરકાર પણ PM-Kisan SAMPADA Yojana અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ માટેની PLI (Production-Linked Incentive) સ્કીમ્સ દ્વારા આ માળખાકીય સુધારાને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. જોકે, રોકાણકારોએ એ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે આ ક્ષેત્રમાં કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (CapEx) ખૂબ ઊંચું છે. જે કંપનીઓ સફળતાપૂર્વક આ ખર્ચાઓનું સંચાલન કરીને ટેક્નોલોજી અપનાવશે, તે જ આગામી સમયમાં વિજેતા બનશે.