Jammu and Kashmir માં ઔદ્યોગિક વિકાસ તેજ થયો છે. FY26 દરમિયાન પ્રદેશમાં **₹5,824 કરોડનું** રોકાણ નોંધાયું છે, જે સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSME ના વ્યાપને કારણે શક્ય બન્યું છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરનું ઔદ્યોગિક માળખું અત્યારે એક મોટા બદલાવના તબક્કે છે. રાજ્ય હવે પરંપરાગત ઉદ્યોગોને બદલે સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ફોર્મલ નાના વ્યવસાયો (MSME) તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન પ્રદેશમાં ₹5,824 કરોડનું સીધું ઔદ્યોગિક રોકાણ જોવા મળ્યું છે, જે આર્થિક સ્થિરતા તરફનો મોટો સંકેત છે.
સ્ટાર્ટઅપ અને MSME માં ઉછાળો
ગત 5 વર્ષોમાં અહીં ઉદ્યોગસાહસિકતામાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. વર્ષ 2021 માં માત્ર 69 સ્ટાર્ટઅપ રજિસ્ટ્રેશન હતા, જે FY26 ના અંત સુધીમાં વધીને 1,306 પર પહોંચ્યા છે. વધુમાં, Udyam પોર્ટલ પર નોંધાયેલા નાના વ્યવસાયોનો આંકડો 24,000 (2021-22) થી વધીને 6 લાખથી વધુ થઈ ગયો છે. આ ફોર્મલાઇઝેશનને કારણે સ્થાનિક બિઝનેસ માટે બેંકિંગ અને NBFC પાસેથી લોન લેવી હવે સરળ બની છે.
આગામી રોકાણની પાઇપલાઇન
આ ગતિ આગામી સમયમાં પણ જળવાઈ રહેશે તેવી ધારણા છે. હાલમાં 312 જેટલા નવા ઔદ્યોગિક યુનિટ્સ પાઇપલાઇનમાં છે, જેનો કુલ રોકાણ પ્રસ્તાવ ₹7,864 કરોડનો છે. 'New Central Sector Scheme' અંતર્ગત સરકાર તરફથી મળતી સહાય આ રોકાણકારો માટે મુખ્ય પ્રોત્સાહન બની છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ યુનિટ્સ પોલીમર અને કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ જેવા સેક્ટરમાં કેટલી ઝડપથી ઉત્પાદન શરૂ કરી શકે છે.
જોખમો અને પડકારો
રોકાણકારોએ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે આર્થિક ગ્રોથની સાથે લોજિસ્ટિકલ કનેક્ટિવિટી એક મોટો પડકાર છે. કાચો માલ લાવવા અને તૈયાર માલ બહાર મોકલવા માટે કાર્યક્ષમ વ્યવસ્થા અનિવાર્ય છે. આ ઉપરાંત, બાગાયતી પાક (Horticulture) પર હવામાનની અસર અને ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિ પણ બિઝનેસ સેન્ટિમેન્ટ પર અસર કરી શકે છે.
સરકારે 3 લાખથી વધુ એકમો પર નજર રાખવા માટે 'MSME Health Clinic' શરૂ કરી છે, જે સંભવિત આર્થિક તણાવ સામે અગાઉથી ચેતવણી આપીને એકમોને બંધ થતા બચાવવાનું કામ કરશે.