Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana એ સફળતાના ૧૨ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધીમાં કુલ ૫૯.૦૯ કરોડ ખાતાઓ ખૂલ્યા છે અને તેમાં **₹૩.૧૭ લાખ કરોડ** થી વધુની થાપણો જમા થઈ છે.
Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY) એ દેશના નાણાકીય સમાવેશ (Financial Inclusion) માં એક નવો સીમાચિહ્ન સર કર્યો છે. ૧૯ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ સુધીમાં આ યોજના હેઠળ ખૂલેલા ખાતાઓની સંખ્યા ૫૯.૦૯ કરોડ થઈ ગઈ છે, જેમાં કુલ ₹૩.૧૭ લાખ કરોડ જેટલી રકમ જમા છે. ૧૨ વર્ષના સફળ પ્રવાસ બાદ હવે આ ખાતાઓ માત્ર બેંકિંગ પહોંચ પૂરતા મર્યાદિત ન રહેતા, બચત અને સરકારી સહાય મેળવવાના મુખ્ય માધ્યમ બની ગયા છે.
બચત અને ડિજિટલ ઉપયોગમાં વધારો
ખાતાદીઠ સરેરાશ ડિપોઝિટ ₹૫,૩૫૬ સુધી પહોંચી છે, જે યોજનાની શરૂઆતની સરખામણીએ ૩.૪ ગણી વધુ છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે લોકો હવે આ ખાતાનો સક્રિય ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. મહત્વની વાત એ છે કે, ૭૮% ખાતાઓ ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાંથી છે અને તેમાં ૫૬% ખાતાધારકો મહિલાઓ છે.
સરકારી સહાય અને સુરક્ષા કવચ
આ યોજના ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) માટે કરોડરજ્જુ સમાન સાબિત થઈ છે. સરકારી સબસિડી સીધી લાભાર્થીઓના ખાતામાં જમા થતી હોવાથી વચેટિયાઓની ભૂમિકા ઘટી છે. અત્યાર સુધીમાં ૪૧.૨૯ કરોડ RuPay ડેબિટ કાર્ડ આપવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, પાત્ર લાભાર્થીઓને ₹૨ લાખ સુધીનું અકસ્માત વીમા કવચ પણ મળી રહ્યું છે, જે આર્થિક સુરક્ષા માટે મોટું પગલું છે.
બેંકો માટે પડકારો અને આગળનો માર્ગ
જોકે, આટલા મોટા પાયે બેંકિંગ સેવાઓ પૂરી પાડવી એ બેંકો માટે પડકારજનક છે, ખાસ કરીને મેન્ટેનન્સ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ખર્ચની દ્રષ્ટિએ. હવે બેંકો માટે આ ખાતાધારકોને MUDRA લોન, Pradhan Mantri Jeevan Jyoti Bima Yojana અને Atal Pension Yojana જેવી અન્ય નાણાકીય પ્રોડક્ટ્સ વેચવી એ ટકાઉપણું જાળવવા માટે આવશ્યક બનશે.