વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે યુક્રેન અને મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને લઈને ગ્લોબલ ફૂડ અને એનર્જી સપ્લાય અંગે ચેતવણી આપી છે. ભારત માટે આ સ્થિતિ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો અને ફર્ટિલાઈઝર સપ્લાયમાં અછત જેવા જોખમો ઊભા કરી શકે છે.
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર સામેના વધતા જોખમો અંગે એલાર્મ વગાડ્યો છે. ખાસ કરીને યુક્રેન સંઘર્ષ અને મધ્ય પૂર્વમાં તણાવને કારણે ફૂડ, એનર્જી અને ફર્ટિલાઈઝરના સપ્લાય ચેઈનમાં મોટો અવરોધ આવી શકે છે, જે ગ્લોબલ સાઉથના દેશો માટે આર્થિક સ્થિરતાનું જોખમ છે.
ભારતની એનર્જી અને ટ્રેડ પર અસર
ભારત તેની કુલ જરૂરિયાતના 85% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરે છે. મધ્ય પૂર્વમાં કોઈપણ અસ્થિરતા સીધી રીતે ભારતના ઈમ્પોર્ટ બિલ અને ટ્રેડ ડેફિસિટ પર અસર કરે છે. જ્યારે જીઓપોલિટિકલ તણાવને કારણે તેલના ભાવ વધે છે, ત્યારે તેનો સીધો માર ઘરેલુ ઈંધણના ભાવ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ માર્જિન પર પડે છે. રોકાણકારો માટે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ એ મોનિટર કરવા જેવો સૌથી મહત્વનો મેટ્રિક છે.
કૃષિ અને ફર્ટિલાઈઝર ક્ષેત્રે જોખમ
ઉર્જા સિવાય કૃષિ ક્ષેત્રની સ્થિરતા પણ ચિંતાનો વિષય છે. રશિયા અને પશ્ચિમ એશિયામાં ફર્ટિલાઈઝર ઉત્પાદનમાં સમસ્યા ભારત જેવા દેશો માટે મુશ્કેલી બની શકે છે, જે પોટાશ અને ફોસ્ફેટ જેવી ખાતરની વસ્તુઓ મોટી માત્રામાં આયાત કરે છે. જો ગ્લોબલ માર્કેટમાં ફૂડના ભાવ ઉંચા રહેશે, તો તે સ્થાનિક સ્તરે ફૂડ ઈન્ફ્લેશનમાં વધારો કરી શકે છે, જેને Reserve Bank of India (RBI) મોનેટરી પોલિસી નક્કી કરતી વખતે ખાસ ધ્યાનમાં રાખે છે.
સ્ટ્રેટેજિક સ્વાયત્તતા અને માર્કેટ સ્ટેબિલિટી
જયશંકરે નોંધ્યું કે બદલાતા ભૌગોલિક રાજકીય ગઠબંધન વચ્ચે રાષ્ટ્રોએ પોતાની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા જાળવવી પડશે. જોકે ભારતે ઉર્જા સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવી છે, તેમ છતાં વૈશ્વિક અસ્થિરતા સમયે મૂડીનો પ્રવાહ સુરક્ષિત અસ્કયામતો તરફ વળતા ભારતીય રૂપિયો પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આગામી સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને ઘરેલુ રીટેલ મોંઘવારીના આંકડા પર નજર રાખવી રોકાણકારો માટે અનિવાર્ય છે.