અમેરિકામાં મોંઘવારીનો આંચકો: માર્કેટ ધ્રુજ્યું, ફેડ રેટ કપાત પર સવાલો

મોંઘવારીનો ફરી પ્રકોપ, રેટ કટની આશાઓ પર પાણી?

યુ.એસ. અર્થતંત્રમાં મોંઘવારી ધીમે ધીમે ઘટશે તેવી આશા પર ૨૭ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ જાન્યુઆરીના પર્સનલ કન્ઝમ્પશન એક્સપેન્ડિચર્સ (PCE) પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સના આંકડાઓએ પાણી ફેરવી દીધું છે. ફેડરલ રિઝર્વનો મનપસંદ ઈન્ફ્લેશન ગેજ, કોર PCE પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સ, ડિસેમ્બરના 2.8% થી વધીને અણધાર્યા 3.1% પર પહોંચ્યો છે. આ વૃદ્ધિ જાન્યુઆરીના CPI માં જોવા મળેલા ઘટાડાના ટ્રેન્ડથી વિપરીત છે અને બજારની ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદર ઘટાડવાની અપેક્ષાઓને મોટો આંચકો આપ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, સેવા ક્ષેત્રમાં મોંઘવારી અને હાઉસિંગ કોસ્ટમાં સતત વધારો ફેડના 2% ના લક્ષ્યાંક સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.

આ ડેટા જાહેર થતાં જ શેરબજારોમાં તીવ્ર કડાકો બોલાઈ ગયો હતો. S&P 500 અને ડાઉ જોન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીયલ એવરેજમાં મહિનાઓની સૌથી મોટી એક દિવસીય ગિરાવટ જોવા મળી. ૧૦-વર્ષીય ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં પણ ઉછાળો આવ્યો, જે દર્શાવે છે કે બજારો હવે ફેડરલ રિઝર્વની નીતિમાં ફેરફારની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. જે રોકાણકારો મધ્ય વર્ષ સુધીમાં 'ન્યુટ્રલ' મોનેટરી પોલિસીની ધારણા કરી રહ્યા હતા, તેમને હવે વાસ્તવિકતાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે કે ફેડરલ ફંડ્સ રેટ, જે હાલમાં 3.50%-3.75% છે, તે અપેક્ષા કરતાં લાંબા સમય સુધી ઊંચો રહી શકે છે. બજારમાં આ ચિંતા વધી રહી છે કે વધતી મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે ફેડને વધુ કડક વલણ અપનાવવું પડી શકે છે.

AI ની રોજગાર બજાર પર વધતી અસર

અર્થતંત્રના ભવિષ્ય પર એક નવી જટિલતા ઉમેરાઈ રહી છે, અને તે છે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ની રોજગાર બજાર પર અસર. AI નો ઉપયોગ આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, અને અંદાજો છે કે તે ૨૦૨૫ અને ૨૦૨૬ માં યુ.એસ. GDP માં 0.4% જેટલો વધારો કરી શકે છે. પરંતુ રોજગારી પર તેની શું અસર થશે તે એક મોટો પ્રશ્ન છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સનો અંદાજ છે કે જનરેટિવ AI વૈશ્વિક સ્તરે 300 મિલિયન ફુલ-ટાઇમ નોકરીઓ પર ઓટોમેશનનું જોખમ લાવી શકે છે. જ્યારે કેટલાક સંશોધનો સૂચવે છે કે AI નો પ્રભાવ કામચલાઉ છે અને નવી નોકરીઓ સર્જાશે, અન્ય વિશ્લેષકો AI-સંવેદનશીલ વ્યવસાયોમાં બેરોજગારી વધી રહી છે, ખાસ કરીને યુવા કામદારોમાં, અને કાયમી છટણીઓ વધી રહી છે. ડલ્લાસ ફેડના તાજેતરના ડેટા સૂચવે છે કે AI કામદારોને મદદ પણ કરી રહ્યું છે અને બદલી પણ રહ્યું છે.

ફેડની નાણાકીય નીતિનો કઠિન માર્ગ અને મતભેદો

ફેડરલ રિઝર્વ એક નાજુક પરિસ્થિતિમાં છે. એક તરફ, સતત ઊંચી મોંઘવારી કડક નાણાકીય નીતિની જરૂરિયાત દર્શાવે છે, જે ઊંચા વ્યાજદરોને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખી શકે છે. બીજી તરફ, રોજગાર બજારમાં નબળાઈના સંકેતો, જેમ કે નવેમ્બર ૨૦૨૫ માં બેરોજગારી દર 4.6% સુધી પહોંચ્યા બાદ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ માં 4.3% પર સ્થિર થવો, તે વૃદ્ધિને ઉત્તેજન આપવા માટે વ્યાજદર ઘટાડવાની જરૂરિયાત સૂચવી શકે છે. ફેડરલ ઓપન માર્કેટ કમિટી (FOMC) એ ૨૦૨૫ માં ત્રણ વખત વ્યાજદરમાં ઘટાડો કર્યો છે, જે બેન્ચમાર્ક રેટને 3.5%-3.75% પર લાવ્યો છે. જોકે, ૨૦૨૬ માટેના અનુમાનો વધુને વધુ વિભાજિત થઈ રહ્યા છે. કેટલાક આગાહીકારો વધુ એક કે બે ઘટાડાની અપેક્ષા રાખે છે, પરંતુ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના "ડોટ પ્લોટ" માં માત્ર એક ઘટાડાનું મધ્યમ અનુમાન દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. FOMC માં મતભેદો વધી રહ્યા છે, જે મિશ્ર આર્થિક સંકેતો વચ્ચે નાણાકીય નીતિના યોગ્ય માર્ગ અંગે વધતા અંતરને દર્શાવે છે.

વૈશ્વિક અસર: ભારતીય બજારો સાથે જોડાણ

યુ.એસ.ની આર્થિક પરિસ્થિતિ વૈશ્વિક બજારો, જેમાં ભારતનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેના પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે. જોકે ભારતનું અર્થતંત્ર સીધા યુ.એસ. મંદીથી ઓછું જોડાયેલું છે, પરંતુ તેના શેરબજારો યુ.એસ. ઇક્વિટીના પ્રદર્શન સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, નિફ્ટી 50 એ S&P 500 ની હિલચાલને અનુસરવાનો ટ્રેન્ડ દર્શાવ્યો છે. પરિણામે, મોંઘવારી અને રોજગાર બજારના ડેટા દ્વારા સંચાલિત યુ.એસ.ની નાણાકીય નીતિમાં વધતી જતી અસ્થિરતા અને ફેરફારો ભારતીય બજારોમાં રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ અને મૂડી પ્રવાહને સીધી અસર કરી શકે છે.

જોખમો: સ્ટેગફ્લેશન અને અતિશય વેલ્યુએશન

સતત મોંઘવારી અને AI-સંચાલિત રોજગાર બજાર વિક્ષેપનું સંયોજન સ્ટેગફ્લેશન - એટલે કે ઊંચી મોંઘવારી સાથે સ્થગિત વૃદ્ધિ - નું જોખમ ઊભું કરે છે. આ પરિસ્થિતિ હાલના બજાર વાતાવરણમાં વધુ જટિલ બને છે, જ્યાં યુ.એસ. ઇક્વિટી વેલ્યુએશન, ખાસ કરીને S&P 500 માટે, ઐતિહાસિક રીતે ઊંચા સ્તરે છે. S&P 500 માટે CAPE રેશિયો 40.6 પર છે, જે અતિશય valuations સૂચવે છે. વધુમાં, ૨૦૨૬ માં મોટા સંઘીય ખાધના અંદાજો લાંબા ગાળાની આર્થિક સ્થિરતા અંગે ચિંતા વધારે છે.

૨૦૨૬ માટે આઉટલૂક

આગામી સમયમાં, ૨૦૨૬ માટે યુ.એસ. GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ 2.1% થી 2.5% ની વચ્ચે છે. જોકે, તાજેતરના મોંઘવારીના આંચકાએ આ અંદાજોમાં નોંધપાત્ર અનિશ્ચિતતા ઊભી કરી છે. જ્યારે કેટલાક વિશ્લેષકો હજુ પણ ૨૦૨૬ માં ફેડ દ્વારા કેટલાક રેટ કટની અપેક્ષા રાખે છે, ત્યારે હવે તેનો સમય અને તીવ્રતા પ્રશ્નાર્થ છે. ઘણા અર્થશાસ્ત્રીઓ ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે મોંઘવારી 3% ની આસપાસ રહી શકે છે. રોજગાર બજાર સ્થિર રહેવાની અપેક્ષા છે, બેરોજગારી દર 4.3%-4.6% ની રેન્જમાં રહેશે. જોકે, AI ની નોકરીઓ પર ચોક્કસ અસર એક મહત્વપૂર્ણ ચલ રહેશે. આગામી જોબ્સ રિપોર્ટ અને ત્યારબાદના મોંઘવારીના ડેટા ફેડરલ રિઝર્વના નીતિગત નિર્ણયોને આકાર આપવામાં અને ૨૦૨૬ ના બાકીના સમયગાળા માટે બજારના સેન્ટિમેન્ટને માર્ગદર્શન આપવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. UBS આશાવાદી છે, જે ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં S&P 500 7,700 સુધી પહોંચવાની આગાહી કરે છે. તેનાથી વિપરીત, અન્ય વિશ્લેષકો ચેતવણી આપે છે કે ઊંચા valuations અને મોંઘવારીના જોખમો નોંધપાત્ર ઘટાડા તરફ દોરી શકે છે.