મોંઘવારી ઘટી, પણ AI નો ડર યથાવત
ગયા સપ્તાહે મુખ્ય ઇન્ડેક્સ S&P 500 અને Nasdaq માં અનેક નુકસાનકારક સપ્તાહ બાદ, સોમવારે February 16, 2026 ના રોજ યુએસ સ્ટોક ફ્યુચર્સમાં ખાસ હલચલ જોવા મળી ન હતી. બજારમાં આ સાવચેતીનો માહોલ February 13 ના રોજ જાહેર થયેલા જાન્યુઆરી મહિનાના ઓછા અપેક્ષિત કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI) ડેટા બાદ જોવા મળ્યો હતો. આ મોંઘવારીના અહેવાલે યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડ (U.S. Treasury Yields) ને ડિસેમ્બર પછીના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચાડી દીધા છે, જેના કારણે ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) દ્વારા આ વર્ષે જૂન અથવા જુલાઈ સુધીમાં વ્યાજ દરમાં ઘટાડો (Interest Rate Cut) થવાની અપેક્ષાઓ વધી ગઈ છે. February 13, 2026 સુધીમાં S&P 500 નો ટ્રેલિંગ ટ્વેલ્વ-મંથ P/E રેશિયો લગભગ 29.06 હતો, જ્યારે February 15, 2026 સુધીમાં Nasdaq Composite નો P/E રેશિયો લગભગ 25.72 રહ્યો હતો. ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં S&P 500 નું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન $58.44 ટ્રિલિયન હતું, જે છેલ્લા વર્ષની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે.
AI ડિસરપ્શનનો લાંબો પડછાયો
જોકે ઘટતી મોંઘવારીના કારણે નાણાકીય નીતિ (Monetary Policy) માટે સકારાત્મક સંકેતો મળ્યા છે, પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના વિવિધ ક્ષેત્રો પરના સંભવિત પ્રભાવને લઈને બજારમાં ગંભીર ચિંતા પ્રવર્તી રહી છે. AI-સંચાલિત વિક્ષેપ (AI-driven disruption) ના ભયે બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર ભારે દબાણ કર્યું છે. આ કારણે S&P 500 અને Dow છેલ્લા પાંચમાંથી ચાર સપ્તાહ નુકસાનમાં રહ્યા છે, જ્યારે Nasdaq સતત પાંચ નકારાત્મક સપ્તાહ નોંધાવી ચૂક્યું છે. ખાસ કરીને, રિયલ એસ્ટેટ, ટ્રકિંગ અને નાણાકીય સેવાઓ (Financial Services) જેવા ક્ષેત્રો આ ચિંતાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, નવા AI ફ્રેટ મેનેજમેન્ટ ટૂલ્સ (AI Freight Management Tools) લોન્ચ થયા બાદ ટ્રકિંગ અને લોજિસ્ટિક્સ શેરોમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. C.H. Robinson Worldwide (CHRW) નો શેર February 13 ના રોજ 14.5% ગગડ્યો હતો, જે પાંચ વર્ષમાં તેનો સૌથી મોટો ઘટાડો હતો. રિયલ એસ્ટેટ સેવા કંપનીઓ, જેમાં CBRE Group (CBRE) અને Jones Lang LaSalle (JLL) નો સમાવેશ થાય છે, તેમના શેર February 11, 2026 ના રોજ AI ના જટિલ ડીલ-મેકિંગ અને ઓફિસ માંગ પરના પ્રભાવના ભયે લગભગ 12% ઘટ્યા હતા. વીમા બ્રોકર્સ અને વેલ્થ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ સહિતની ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ ફર્મ્સ પર પણ AI-સંચાલિત સાધનોના દબાણનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જે પરંપરાગત સલાહકાર ભૂમિકાઓને ઓટોમેટ (Automate) કરી શકે છે. Deutsche Bank ના વિશ્લેષકોએ જણાવ્યું હતું કે બજારો "સ્નાઈપર'સ એલી" બની ગયા છે કારણ કે AI ઓટોમેશન માટે સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં સોફ્ટવેર શેરોમાં ડબલ-ડિજિટ ટકાવારીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. Nasdaq Composite January 28 થી 5% થી વધુ ઘટ્યો છે, અને મેગ્નિફિશન્ટ સેવન (Magnificent Seven) ટેક સ્ટોક્સ 8% થી વધુ ઘટ્યા છે.
વિશ્લેષકોનો મત અને આગળના મુખ્ય પરિબળો
AI ના લાંબા ગાળાના પરિણામો અંગે વિશ્લેષકોના મંતવ્યો વિભાજિત છે. KBC Securities ના Andrea Gabellone જેવા કેટલાક લોકો CPI પછીના ઇક્વિટી બેકડ્રોપને સકારાત્મક ગણાવે છે, પરંતુ AI-એક્સપોઝ્ડ ક્ષેત્રોમાં વધતા વિતરણ (Dispersion) અંગે સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે. JPMorgan ના Mislav Matejka ની આગેવાની હેઠળની ટીમ AI-સંચાલિત "કેનિબલાઇઝેશન" (Cannibalisation) માટે સંવેદનશીલ શેરો, ખાસ કરીને સોફ્ટવેર અને બિઝનેસ સર્વિસિસમાં સાવચેતી રાખવાની ભલામણ કરે છે. બીજી તરફ, JPMorgan ના Nataliia Lipikhina એ S&P 500 માટે આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો છે, જે ચાલુ અર્નિંગ સિઝનમાં કંપનીઓમાં 13% ની અર્નિંગ વૃદ્ધિનો ઉલ્લેખ કરે છે. આ ભિન્નતા દર્શાવે છે કે બજાર સંભવિત મોનેટરી ઇઝિંગ (Monetary Easing) ને ફંડામેન્ટલ ટેકનોલોજીકલ ડિસ્ટ્રપ્શન સાથે સુમેળ સાધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. રોકાણકારો હવે February 18 ના રોજ સુનિશ્ચિત થયેલી ફેડરલ રિઝર્વની જાન્યુઆરી મીટિંગના મિનિટ્સ (January Meeting Minutes) અને February 20 ના રોજ પર્સનલ કન્ઝમ્પશન એક્સપેન્ડિચર (PCE) ઇન્ફ્લેશન રિપોર્ટની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે, જેથી સેન્ટ્રલ બેંકની નીતિની દિશા અને વ્યાપક આર્થિક દૃષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ થઈ શકે. બજારે ગ્રાહક ખર્ચમાં સ્થગિતતા દર્શાવતા અહેવાલો પર નકારાત્મક પ્રતિક્રિયા આપવાની વૃત્તિ દર્શાવી છે, જે ડિસેમ્બરના રિટેલ વેચાણના આંકડાઓમાં જોવા મળ્યું હતું. ઐતિહાસિક રીતે, નરમ મોંઘવારીના પ્રિન્ટ્સને રેટ કટની અપેક્ષાઓ સાથે આવકારવામાં આવ્યા છે, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિ ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ AI ચિંતાઓને કારણે જટિલ બની રહી છે. February 10, 2026 ના સપ્તાહમાં મિશ્ર પ્રદર્શન જોવા મળ્યું હતું, જેમાં Dow Jones Industrial Average નવા ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું હતું જ્યારે S&P 500 અને Nasdaq Composite માં February 10 ના રોજ ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
મૂલ્યાંકન અને જોખમો
21.5 ના S&P 500 ના ફોરવર્ડ P/E રેશિયો સાથે, જે ઐતિહાસિક સરેરાશ કરતાં વધુ છે, અને AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર નોંધપાત્ર રોકાણકાર ખર્ચને જોતાં, વર્તમાન બજાર મૂલ્યાંકન (Market Valuation) નોંધપાત્ર જોખમ રજૂ કરે છે. એવી શંકાઓ ઉભરી રહી છે કે શું AI માં ભારે રોકાણ આ ઊંચા મૂલ્યાંકનને ન્યાયી ઠેરવવા માટે પર્યાપ્ત વળતર (Returns) આપશે. Microsoft અને Amazon જેવી કંપનીઓએ AI બિઝનેસ રિસ્ક અને સ્પર્ધા અંગેની ચિંતાઓને કારણે વર્ષ-ટુ-ડેટ (Year-to-Date) તેમના બજાર મૂલ્યમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોયો છે. સોફ્ટવેર, વીમા, રિયલ એસ્ટેટ અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં AI ટૂલ્સના ઝડપી પરિચયથી વ્યાપક વેચાણ થયું છે, જેમાં રોકાણકારો ઊંચા ફીવાળા, શ્રમ-સઘન બિઝનેસ મોડલની સંવેદનશીલતાનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે. જોકે, કેટલાક વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે આ વેચાણ તાત્કાલિક જોખમને વધુ પડતું આંકી રહ્યું છે, કારણ કે AI હજુ પણ જટિલ કાર્યોમાં મર્યાદાઓ ધરાવે છે. તેમ છતાં, AI- સંબંધિત વિક્ષેપને કારણે નીચા-રેટેડ બોન્ડ માર્કેટમાં ડિફોલ્ટ (Defaults) ની સંભાવના સમગ્ર બજારની સ્થિરતા માટે જોખમ ઊભું કરે છે, જે આર્થિક રીતે સ્થિર કંપનીઓ અને તેમના ઉધાર ખર્ચને પણ અસર કરી શકે છે. સતત AI "સ્કેર ટ્રેડ" (Scare Trade) અસ્થિરતા (Volatility) પેદા કરી શકે છે જ્યાં સુધી AI ના વાસ્તવિક આર્થિક પ્રભાવના સ્પષ્ટ પુરાવા બહાર ન આવે.
ભવિષ્યનું દૃષ્ટિકોણ: અનિશ્ચિતતા વચ્ચે માર્ગक्रमण
નજીકના ગાળામાં બજારની દિશા આગામી આર્થિક ડેટા અને ફેડરલ રિઝર્વની ટિપ્પણીઓ પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારો ખાતરી શોધી રહ્યા છે કે અર્થતંત્ર સંભવિત રેટ કટ અને ચાલુ AI-સંચાલિત પરિવર્તનના બેવડા દબાણને શોષી શકે છે. જ્યારે નીચા વ્યાજ દરોની સંભાવના સામાન્ય રીતે ઇક્વિટી મૂલ્યાંકનને ટેકો આપે છે, AI ની વિક્ષેપકારક ક્ષમતાઓ અને વર્તમાન ટેક મૂલ્યાંકનની સ્થિરતા અંગેની સતત ચિંતાઓ ઉચ્ચ અનિશ્ચિતતાનો સમયગાળો સૂચવે છે. આગામી મહિનાઓમાં ક્ષેત્રીય પ્રદર્શનને આકાર આપવામાં AI લાભાર્થીઓ અને વિક્ષેપ માટે સંવેદનશીલ લોકો વચ્ચે તફાવત કરવાની બજારની ક્ષમતા નિર્ણાયક બનશે. વિશ્લેષકો CY 2026 માં S&P 500 માટે 14.4% ની અર્નિંગ વૃદ્ધિનો અંદાજ લગાવે છે, પરંતુ આ દૃષ્ટિકોણ વિકસતા AI વર્ણન (AI Narrative) ને આધીન છે.