ભારતીય ગ્રાહકો હવે તેમનો ૬૧.૫% સાપ્તાહિક ખર્ચ વીકેન્ડ પર જ કરી રહ્યા છે. ફેશન અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ જેવી વસ્તુઓની ખરીદીમાં થયેલો આ ઉછાળો રિટેલ કંપનીઓ માટે નવા પડકારો અને તકો લઈને આવ્યો છે.
ભારતીય રિટેલ માર્કેટમાં એક મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. ગ્રાહકો હવે રોજિંદા ખર્ચને બદલે વીકેન્ડના ૪૮ કલાકમાં ખરીદી કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. ડેટા મુજબ, શહેરી વિસ્તારોમાં વીકેન્ડ પર સરેરાશ ખર્ચ ₹૧૦,૭૩૨ સુધી પહોંચી જાય છે, જે વીકડેઝમાં માત્ર ₹૬,૭૨૪ જેટલો હોય છે. આ 'વીકેન્ડ ઈકોનોમી' હવે ભારતમાં discretionary spending નું મુખ્ય એન્જિન બની ગઈ છે.
ડિસ્ક્રિશનરી સ્પન્ડિંગમાં ઉછાળો
વીકેન્ડ દરમિયાન લોકોની ખરીદવાની રીત સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. ફેશન અને કપડાંની ખરીદી આ બે દિવસમાં બમણી થઈ જાય છે. તેવી જ રીતે, મનોરંજન અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સમાં પણ વીકડેઝની સરખામણીએ ૨.૦૨ ગણો અને ૧.૯૯ ગણો વધારો જોવા મળે છે. કરિયાણાની ખરીદીમાં પણ ૧.૬૪ ગણો વધારો નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે પરિવારો હવે સાપ્તાહિક જરૂરિયાતો એકસાથે પૂરી કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
આ ટ્રેન્ડ માત્ર મોટા શહેરો પૂરતો સીમિત નથી. મુંબઈ અને બેંગલુરુની સાથે જયપુર, સુરત અને પુણે જેવા ટાયર-૨ શહેરોમાં પણ આ પ્રકારનું વલણ વધુ તીવ્ર જોવા મળ્યું છે. Retailers Association of India (RAI) ના અહેવાલ મુજબ, જુલાઈ ૨૦૨૬ માં રિટેલ સેક્ટરે ૮% વાર્ષિક વૃદ્ધિ નોંધાવી છે.
રિટેલર્સ માટે ઓપરેશનલ પડકારો
જ્યારે ૬૦% થી વધુ આવક માત્ર બે દિવસમાં આવતી હોય, ત્યારે સપ્લાય ચેઈન મેનેજમેન્ટ મુશ્કેલ બની જાય છે. રિટેલર્સને વીકેન્ડમાં સ્ટોક ખૂટી ન જાય અને વીકડેઝમાં સામાન પડી ન રહે તેવું સંતુલન જાળવવું પડે છે. આ 'લમ્પી' ડિમાન્ડને પહોંચી વળવા માટે ચોક્કસ લોજિસ્ટિક્સ ખૂબ જ જરૂરી બની ગયા છે.
મોંઘવારીનું જોખમ
ઉત્સાહ વચ્ચે મોંઘવારી હજુ પણ ચિંતાનો વિષય છે. જુલાઈ ૨૦૨૬ માં રિટેલ ફુગાવો ૪.૪૫% અને ફૂડ ઈન્ફ્લેશન ૫.૫૨% પર રહ્યું છે. આગામી તહેવારોની સિઝનને ધ્યાનમાં રાખીને, જો ગ્રાહકોની માંગ અપેક્ષા મુજબ નહીં રહે, તો કંપનીઓને ભારે ડિસ્કાઉન્ટ આપવું પડી શકે છે, જેનાથી પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ વધવાની શક્યતા છે.