ભારતીય અર્થતંત્ર સામે 'Waithood' નામનું એક ગંભીર સંકટ ઊભું થયું છે. લાખો યુવાનો નોકરી મેળવવાને બદલે વર્ષો સુધી સરકારી પરીક્ષાઓની તૈયારીમાં સમય બગાડી રહ્યા છે, જેની સીધી અસર દેશની ઉત્પાદકતા (Productivity) અને જીડીપી ગ્રોથ પર પડી રહી છે.
ભારતની વિકાસગાથા સામે એક શાંત પણ ખૂબ જ ખતરનાક પડકાર આવીને ઊભો રહ્યો છે, જેને અર્થશાસ્ત્રીઓ 'Waithood' તરીકે ઓળખાવે છે. આ ઘટનાક્રમમાં લાખો ગ્રેજ્યુએટ યુવાનો ખાનગી ક્ષેત્રમાં કામ કરવાને બદલે વર્ષો સુધી સરકારી પરીક્ષાઓ પાસ કરવા માટે તૈયારીમાં સમય વિતાવે છે. જ્યારે આ યુવાનો સરકારી નોકરીના મર્યાદિત અવસરો પાછળ દોડે છે, ત્યારે દેશની માનવ મૂડી (Human Capital) ઉત્પાદક રોજગારથી વંચિત રહી જાય છે.
આર્થિક નુકસાન અને GDP પર અસર
રોકાણકારોના દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, આ કટોકટી ઉત્પાદન ક્ષમતામાં મોટો ઘટાડો કરે છે. જો કોઈ ગ્રેજ્યુએટ ૨૨ વર્ષની ઉંમરે કામ શરૂ કરવાને બદલે ૨૭ વર્ષની ઉંમરે પ્રવેશ કરે, તો અર્થતંત્ર તેમના સૌથી વધુ ઉત્પાદક ૫ વર્ષ ગુમાવે છે. આ માત્ર વ્યક્તિગત કમાણીને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશની આવક અને વપરાશને પણ અસર કરે છે, જે ભારતની જીડીપી વૃદ્ધિ માટેનું મુખ્ય એન્જિન છે.
ટેસ્ટ-પ્રેપ ઈન્ડસ્ટ્રીનું વિરોધાભાસી ચિત્ર
અહીં એક કડવો વિરોધાભાસ એ છે કે જે સમસ્યા દેશના યુવાનો માટે નુકસાનકારક છે, તે જ સમસ્યા પર આધારિત 'કોચિંગ અને ટેસ્ટ-પ્રેપ' ઈન્ડસ્ટ્રી બિલિયન ડોલરની બની ગઈ છે. આ ઉદ્યોગ દર વર્ષે ડબલ ડિજિટમાં વૃદ્ધિ કરી રહ્યો છે. રોકાણકારો માટે આ એક અજીબ સ્થિતિ છે: એક તરફ કોચિંગ ક્લાસીસ કમાઈ રહ્યા છે, તો બીજી તરફ આખું અર્થતંત્ર એ પ્રતિભા ગુમાવી રહ્યું છે જે મેન્યુફેક્ચરિંગ કે ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે મોટું યોગદાન આપી શકત.
રોજગાર અને મેક્રો રિસ્ક
NITI Aayog ના ડેટા મુજબ, NEET (Not in Employment, Education, or Training) પોપ્યુલેશન ખૂબ મોટું છે. જો આ રીતે યુવાશક્તિ લેબર માર્કેટની બહાર રહેશે, તો આગામી સમયમાં IT, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ફાઈનાન્શિયલ સર્વિસીસ જેવા ક્ષેત્રોમાં કુશળ કર્મચારીઓની અછત સર્જાશે. આ માત્ર કામચલાઉ સમસ્યા નથી, પણ એક લાંબાગાળાનું માળખાકીય જોખમ છે. જ્યાં સુધી શિક્ષણ અને ખાનગી ક્ષેત્રની જરૂરિયાતો વચ્ચે તાલમેલ નહીં બેસે, ત્યાં સુધી આ 'Waithood'ની સ્થિતિ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે અવરોધ બની રહેશે.