Whalesbook
વેપાર ખાધમાં (Trade Deficit) નોંધાયો મોટો વધારો
India ની મર્ચન્ડાઇઝ વેપાર ખાધ એપ્રિલ મહિનામાં વધીને $28.38 બિલિયન ડોલર પહોંચી ગઈ છે, જે માર્ચ મહિનાના $20.6 બિલિયન ડોલર કરતાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે. આ વધારાનું મુખ્ય કારણ જરૂરી આયાતમાં થયેલો તીવ્ર વધારો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષોને કારણે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલા ઉછાળાને પ્રતિબિંબિત કરતાં, ક્રૂડ ઓઈલની આયાત $12.18 બિલિયન ડોલરથી વધીને $18.62 બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ અને ડ્યુટી વધારતા પહેલાની સંભવિત માંગને કારણે સોનાની આયાત પણ માર્ચ મહિનાના $3.06 બિલિયન ડોલરની સામે $5.63 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી ગઈ છે.
ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ બન્યો Rupee પર દબાણનું કારણ
આ વેપાર ખાધમાં થયેલા વધારાને કારણે ભારતીય રૂપિયા પર ભારે દબાણ આવ્યું છે. વેપાર ડેટા જાહેર થયા બાદ, યુએસ ડોલર સામે રૂપિયો 96 ની પાર જતો રહ્યો અને ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરે પહોંચ્યો. 2024 માં એશિયન ચલણોમાં રૂપિયો સૌથી નબળા પ્રદર્શન કરનારા ચલણોમાંનો એક બની ગયો છે. આ દેશની બાહ્ય નાણાકીય સ્થિતિ અંગેની ચિંતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. હોર્મુઝની ખાડી જેવા મહત્વપૂર્ણ શિપિંગ માર્ગોને ખોરવી નાખતો પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ, ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને સીધી અસર કરે છે અને ચલણના જોખમોમાં વધારો કરે છે.
નિકાસ વૃદ્ધિ સામે આયાતનો બોજ
પડકારજનક વૈશ્વિક વાતાવરણ છતાં, મર્ચન્ડાઇઝ નિકાસમાં સ્થિતિસ્થાપકતા જોવા મળી, જે એપ્રિલમાં વધીને $43.56 બિલિયન ડોલર થઈ. ઇલેક્ટ્રોનિક ગુડ્સ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ જેવા ક્ષેત્રોએ આ વૃદ્ધિમાં હકારાત્મક યોગદાન આપ્યું. સેવાઓની નિકાસમાં પણ 13.36% નો મજબૂત વધારો થયો, જે $37.24 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી. જોકે, મર્ચન્ડાઇઝ આયાતમાં થયેલા ભારે વધારા, જે વાર્ષિક ધોરણે 10% વધીને $71.94 બિલિયન ડોલર થઈ, તેના કારણે આ લાભો પર પાણી ફરી વળ્યું. આ ગતિશીલતા સતત આયાત-સંચાલિત દબાણને દર્શાવે છે જે રાષ્ટ્રના બાહ્ય સંતુલનને પડકારવાનું ચાલુ રાખે છે.
આર્થિક દૃષ્ટિકોણ અને અનુમાનો
અર્થશાસ્ત્રીઓ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ (FY27) માટે વર્તમાન ખાધ (Current Account Deficit - CAD) માં વધારો થવાની ધારણા ધરાવે છે, જેમાં અંદાજો 1.5% થી 2.4% GDP સુધીનો છે, જે FY26 ના સ્તર કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ આગાહી એપ્રિલ મહિનામાં $114 ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર રહેલા ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ અને પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવતા રેમિટન્સમાં સંભવિત વિક્ષેપોથી પ્રભાવિત છે. Morgan Stanley અને World Bank જેવી વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા FY27 માટે GDP વૃદ્ધિના અનુમાનો 6.5% થી 6.7% ની વચ્ચે છે. ફુગાવો પણ વધવાની ધારણા છે, જેમાં FY27 માટે સરેરાશ 4.8% થી 5.6% ની વચ્ચે અનુમાન છે. ભારતીય રૂપિયાના અવમૂલ્યનની વિપરીત, 2024 માં અન્ય ઘણા એશિયન ચલણોએ નોંધપાત્ર સ્થિરતા દર્શાવી છે, જે ભારતની ચોક્કસ બાહ્ય ક્ષેત્રની નબળાઈઓને પ્રકાશિત કરે છે.
મુખ્ય જોખમો અને નીતિગત પગલાં
લગભગ 50% ક્રૂડ ઓઈલ પશ્ચિમ એશિયામાંથી આવતું હોવાથી અને હોર્મુઝની ખાડીમાંથી પસાર થતું હોવાથી ઊર્જા આયાત પર ભારે નિર્ભરતા એક મોટું જોખમ છે. કોઈપણ લાંબા ગાળાના વિક્ષેપ સપ્લાય ચેઇન્સને ગંભીર અસર કરી શકે છે અને સમગ્ર અર્થતંત્રમાં ખર્ચ વધારી શકે છે. સોના અને ચાંદી પર આયાત ડ્યુટી 6% થી વધારીને 15% કરવાનો સરકારનો તાજેતરનો નિર્ણય, જે 13 મે થી અમલમાં આવ્યો છે, તેનો ઉદ્દેશ્ય આઉટફ્લો ઘટાડવાનો અને રૂપિયાને ટેકો આપવાનો છે, જોકે માંગ અને વેપાર પર તેની લાંબા ગાળાની અસર જોવી બાકી છે. વધુમાં, પશ્ચિમ એશિયામાંથી રેમિટન્સમાં સંભવિત વિક્ષેપો, જે વિદેશી હુંડિયામણનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, તે બાહ્ય સંતુલન માટે વધારાનું જોખમ ઊભું કરે છે. મર્ચન્ડાઇઝ નિકાસ વધી હોવા છતાં, એપ્રિલમાં આયાતમાં થયેલો માસિક વધારો નિકાસ કરતાં લગભગ બમણો હતો, જે સતત આયાત-સંચાલિત દબાણ સૂચવે છે.
ભવિષ્યના પ્રવાહો
વિશ્લેષકો આગાહી કરે છે કે ચાલુ ખાધ FY27 દરમિયાન દબાણ હેઠળ રહેશે, જે વૈશ્વિક તેલના ભાવની ગતિ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક રાજકીય સંઘર્ષોની અવધિ પર આધાર રાખે છે. નિકાસ વૈવિધ્યકરણ અને મજબૂત સેવા ક્ષેત્રનું પ્રદર્શન થોડી ગાદી પૂરી પાડે છે, તેમ છતાં રાષ્ટ્રના આર્થિક દૃષ્ટિકોણનો મોટો આધાર તેના આયાત બિલને સંચાલિત કરવા અને બાહ્ય દબાણ વચ્ચે રૂપિયાને સ્થિર કરવા પર રહેશે. અનુમાનો સૂચવે છે કે GDP વૃદ્ધિ અગાઉના વર્ષના મજબૂત પ્રદર્શન કરતાં મધ્યમ થઈ શકે છે, અને આયાતી ખર્ચના દબાણને કારણે ફુગાવો ઊંચો રહેવાની અપેક્ષા છે.