આવકવેરા કાયદાનું નવું સ્વરૂપ: Income Tax Act, 2025
સરકારે જૂના, છ દાયકા જૂના Income Tax Act, 1961 ને બદલીને 'Income Tax Act, 2025' રજૂ કર્યો છે, જે 1 એપ્રિલ 2026 થી લાગુ થશે. આ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટેક્સ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો, પાલન (Compliance) વધારવાનો અને કાયદાકીય વિવાદો ઘટાડવાનો છે. સરકારે આ વખતે ટેક્સના દરો કે સ્લેબમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી, જેથી હાલના અને નવા ટેક્સ રિજીમ બંનેમાં લોકોને રાહત મળી શકે.
સરળ ITR ફોર્મ અને સુધારેલા દંડ
આ નવા કાયદા હેઠળ, સામાન્ય કરદાતાઓ માટે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફોર્મ્સને વધુ સરળ બનાવવામાં આવશે, જે ટૂંક સમયમાં જાહેર કરાશે. જોકે, ટેક્સની ગેરરીતિઓ સામે કડક પગલાં લેવાશે. જો કોઈ વ્યક્તિ જાણી જોઈને આવક છુપાવશે અથવા ખોટી માહિતી આપશે, તો તેના પર ટેક્સની રકમના 200% સુધીનો દંડ લાગી શકે છે. પરંતુ, જો ભૂલ વાસ્તવિક હશે, તો દંડ ટેક્સના 50% રહેશે.
રોકાણકારો માટે મહત્વના ફેરફારો
શેરબજારના રોકાણકારો માટે ખાસ કરીને બે મોટા ફેરફાર છે:
- STT માં વધારો: ફ્યુચર્સ (Futures) પર સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) 0.02% થી વધારીને 0.05% કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે ઓપ્શન્સ (Options) પર STT 0.1%/0.125% થી વધારીને 0.15% કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફારના કારણે બજારમાં થોડી ગભરાટ જોવા મળી શકે છે.
- બાયબેક પર ટેક્સ: હવે શેર બાયબેક (Buyback) દ્વારા મળતી રકમ પર તમામ શેરધારકો માટે કેપિટલ ગેઇન્સ (Capital Gains) તરીકે ટેક્સ લાગશે. આનાથી પારદર્શિતા વધશે. જોકે, પ્રમોટર્સ માટે ડોમેસ્ટિક કંપનીઓમાં 22% અને અન્ય માટે 30% નો અસરકારક ટેક્સ લાગશે.
અન્ય રાહતો અને ફેરફારો
- સુધારેલા આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ 31 ડિસેમ્બર થી વધારીને 31 માર્ચ કરવામાં આવી છે, જે માટે નજીવી ફી ચૂકવવી પડશે.
- વિદેશી સંપત્તિઓ (Foreign Assets) જાહેર કરવા માટે 6 મહિનાની ખાસ વિન્ડો આપવામાં આવી છે, જે ખાસ કરીને નાના કરદાતાઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને વિદેશમાં કામ કરતા પ્રોફેશનલ્સ માટે ફાયદાકારક રહેશે.
- શિક્ષણ અને મેડિકલ હેતુઓ માટે વિદેશી રેમિટન્સ (Remittance) પર લાગતો TDS (Tax Collected at Source) 5% થી ઘટાડીને 2% કરવામાં આવ્યો છે.
- ઓવરસીઝ ટૂર પેકેજ પર પણ TCS 2% સુધી ઘટાડવામાં આવ્યો છે.
- મોટર એક્સિડેન્ટ ક્લેઇમ ટ્રિબ્યુનલ (Motor Accident Claims Tribunals) થી મળેલા પુરસ્કારો હવે આવકવેરામાંથી મુક્ત રહેશે.