Whalesbook
સરકાર લક્ષ્યાંકની નજીક!
કંટ્રોલર જનરલ ઓફ એકાઉન્ટ્સ (Controller General of Accounts) ના અહેવાલ મુજબ, આ કામચલાઉ આંકડો એપ્રિલથી ફેબ્રુઆરી સુધીના અગિયાર મહિનામાં સરકારના ખર્ચ અને આવક વચ્ચેના તફાવતને દર્શાવે છે. FY26 માટે ફિસ્કલ ડેફિસિટનો કુલ લક્ષ્યાંક ₹15.58 લાખ કરોડ છે. જોકે, આ વર્ષે આ સમયગાળા દરમિયાન ડેફિસિટ ગયા વર્ષના ₹13.46 લાખ કરોડ કરતાં ઓછું છે, પરંતુ નાણાકીય વર્ષના અંત નજીક લક્ષ્યાંકની આટલી નજીક પહોંચવું ધ્યાનપાત્ર છે.
મજબૂત ટેક્સ કલેક્શન અને કેપેક્સ ગ્રોથ
આ ડેફિસિટ છતાં, સરકારની આવક મજબૂત રહી છે. નેટ ટેક્સ કલેક્શન (Net Tax Collections) લગભગ ₹21.45 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે, જે વાર્ષિક લક્ષ્યાંકના 80.2% છે. આ જાન્યુઆરી સુધીના 78.3% ના આંકડા કરતાં સુધારો દર્શાવે છે અને ગયા નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળાના 79.6% કરતાં થોડું આગળ છે. બીજી તરફ, કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (Capital Expenditure) માં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જે ₹9.29 લાખ કરોડ એટલે કે FY26 ના લક્ષ્યાંકના 84.8% સુધી પહોંચી ગયું છે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ પર આ ઝડપી ખર્ચ જાન્યુઆરીના 76.9% ના આંકડા કરતાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે. રેવન્યુ ડેફિસિટ (Revenue Deficit) વધીને ₹3.89 લાખ કરોડ થયું છે, જે તેના વાર્ષિક લક્ષ્યાંકના 73.8% છે. જોકે, આ આંકડો ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાના 87.1% ની સરખામણીમાં લક્ષ્યાંકના નીચા દરે પહોંચ્યો છે, જે વપરાશ કરતાં મૂડી રોકાણ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું સૂચવે છે.
ખર્ચનું મહત્વ અને જોખમો
આ નાણાકીય માર્ગ દર્શાવે છે કે સરકાર વૃદ્ધિ-કેન્દ્રિત કેપિટલ ખર્ચને પ્રાધાન્ય આપી રહી છે, ભલે કુલ ડેફિસિટ વધી રહ્યું હોય. ઐતિહાસિક રીતે, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સરકારી રોકાણે ભારતના આર્થિક વિકાસને વેગ આપ્યો છે. જોકે, વધતું ફિસ્કલ ડેફિસિટ, ખાસ કરીને લક્ષ્યાંકની નજીક, સામાન્ય રીતે વધુ સરકારી ઉધાર તરફ દોરી જાય છે. આનાથી અર્થતંત્રમાં વ્યાજ દરો વધી શકે છે, જે વ્યવસાયો માટે ઉધાર લેવાનો ખર્ચ વધારી શકે છે અને ખાનગી રોકાણને ધીમું પાડી શકે છે. બોન્ડ માર્કેટના રોકાણકારો અંતિમ ડેફિસિટ આંકડા અને સરકારની ઉધાર યોજનાઓ પર નજીકથી નજર રાખશે. ઉપરાંત, જો આવકમાં વૃદ્ધિ સાથે મેળ ખાતો ખર્ચ ન થાય તો લાંબા ગાળાના નાણાકીય સ્વાસ્થ્ય અને ફુગાવા અંગે ચિંતાઓ વધી શકે છે.
વિશ્લેષકો શું કહે છે?
વિશ્લેષકો અપેક્ષા રાખે છે કે સરકાર આગામી નાણાકીય વર્ષમાં નાણાકીય શિસ્ત (Fiscal Prudence) પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને અનુરૂપ ફિસ્કલ ડેફિસિટ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરશે. કેપિટલ એક્સપેન્ડિચરના મજબૂત અમલીકરણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ પર સતત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું સૂચવે છે, જે આર્થિક વૃદ્ધિને ટેકો આપશે તેવી અપેક્ષા છે. માર્કેટ નિરીક્ષકો FY27 માટેના યુનિયન બજેટ (Union Budget) માં ફિસ્કલ કન્સોલિડેશન પ્લાન, સંભવિત આવક-વધારાના પગલાં અને સરકારના ધિરાણ કાર્યક્રમના કદ પર સ્પષ્ટ માર્ગદર્શનની રાહ જોશે.