ભારતમાં ગેરકાયદેસર વેપાર અને Shadow Economy વધીને **₹7.98 લાખ કરોડ** થઈ ગઈ છે. ઈ-કોમર્સ અને સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી થતી નકલી માલની હેરફેરને કારણે FMCG અને Tobacco કંપનીઓના માર્જિન પર મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે, સાથે જ FY25 માં **₹2.23 લાખ કરોડ**ની GST ચોરી પકડાઈ છે.
ડિજિટલ યુગમાં સ્મગલિંગનું નવું સ્વરૂપ
ભારતની આ શેડો ઈકોનોમી, જેમાં દાણચોરી અને નકલી માલનો સમાવેશ થાય છે, તે 2022-23 માં ₹7.98 લાખ કરોડના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. નવા ઈન્ડસ્ટ્રી રિપોર્ટ મુજબ, હવે જૂની પદ્ધતિઓને બદલે ગુનાહિત નેટવર્ક ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ, સોશિયલ મીડિયા અને એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ એપનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ રીતે તેઓ નકલી સામાનને અસલી બતાવીને ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડી રહ્યા છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણીની ઘંટડી
રોકાણકારો માટે આ એક ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે, ખાસ કરીને FMCG, Tobacco, આલ્કોહોલ અને એગ્રોકેમિકલ સેક્ટરમાં. ખાસ કરીને તમાકુ ઉદ્યોગમાં, 2025 સુધીમાં કુલ વપરાશના 26.1% હિસ્સો ગેરકાયદેસર સિગારેટનો છે. જ્યારે બજારમાં ટેક્સ વગરનો કે નકલી માલ સસ્તા ભાવે મળે છે, ત્યારે અસલી કંપનીઓના માર્કેટ શેર અને નફા પર ભારે દબાણ આવે છે.
સરકારી તિજોરીને મોટું નુકસાન
આ શેડો ઈકોનોમીની અસર સરકારી તિજોરી પર પણ સ્પષ્ટ દેખાય છે. FY25 દરમિયાન સેન્ટ્રલ ટેક્સ ઓથોરિટીએ આશરે ₹2.23 લાખ કરોડની GST ચોરી પકડી છે. આમાં ₹58,772 કરોડ જેટલી રકમ તો માત્ર નકલી ઈનવોઈસ દ્વારા કરવામાં આવેલા 'ઈનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ' ફ્રોડની છે.
2020 થી 2025 ની વચ્ચે કુલ GST ચોરીનો આંકડો ₹7.08 લાખ કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે, જેની સામે માત્ર ₹1.29 લાખ કરોડની જ વસૂલાત થઈ શકી છે. આ મોટું અંતર દર્શાવે છે કે ટેક્સ વિભાગ અને એજન્સીઓ માટે આ એક સતત પડકાર બની રહ્યો છે.