ભારત માટે દક્ષિણ એશિયામાં મહત્વના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સને સમયસર પૂર્ણ કરવા એક મોટો પડકાર બની રહ્યા છે. પ્રોજેક્ટ્સમાં થઈ રહેલો વિલંબ ન માત્ર સ્ટ્રેટેજિક રીતે નુકસાનકારક છે, પરંતુ તે પ્રાદેશિક વેપાર અને વિકાસની ગતિને પણ અવરોધી રહ્યો છે.
ભારતની 'નેબરહુડ ફર્સ્ટ' (Neighbourhood First) પોલિસી હાલમાં એક મોટી કસોટીનો સામનો કરી રહી છે. ગ્લોબલ મંચ પર ભારત મજબૂત દાવેદારી કરી રહ્યું છે, પરંતુ ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સની વાસ્તવિકતા ચિંતાજનક છે. રોડ, રેલવે અને પોર્ટ જેવા મહત્વના પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ થવાથી ભારતની વેપાર એકીકરણ અને ડિપ્લોમેટિક સંબંધોને મજબૂત કરવાની ક્ષમતા પર સીધી અસર પડી રહી છે.
પ્રોજેક્ટ્સ પાછળનું મોટું સંકટ
મુખ્ય સમસ્યા પ્રોજેક્ટની જાહેરાત અને તેના પૂર્ણ થવા વચ્ચેનો લાંબો ગાળો છે. દાખલા તરીકે, Kaladan Multi-Modal Transit Transport Project જેવા અનેક હાઈ-પ્રોફાઈલ પ્રોજેક્ટ્સ પોતાની નિર્ધારિત સમયમર્યાદા ચૂકી ગયા છે. આ વિલંબને કારણે પ્રોજેક્ટના ખર્ચમાં ધરખમ વધારો થયો છે અને ભારતની એક વિશ્વસનીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાર્ટનર તરીકેની છબી પર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
વધતી જતી વૈશ્વિક સ્પર્ધા
અન્ય વૈશ્વિક શક્તિઓ ખૂબ જ ઝડપથી પ્રાદેશિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ પૂરા કરીને પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહી છે. તાજેતરમાં બાંગ્લાદેશમાં શરૂ થયેલ Padma Bridge Rail Link તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તે જ રીતે, મ્યાનમારમાં પોર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં અન્ય દેશોનું મોટું રોકાણ ભારત માટે વ્યૂહાત્મક જોખમ ઊભું કરી રહ્યું છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
માર્કેટ વિશ્લેષકોના મતે, જો BIMSTEC કે BBIN જેવા ગ્રુપમાં પ્રોજેક્ટ્સ પૂરા નહીં થાય તો પ્રાદેશિક વેપાર અને લોજિસ્ટિક્સ પર તેની માઠી અસર પડશે. નેપાળમાં હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ કે રેલવે લિંક જેવી અનેક કમિટમેન્ટ્સ હજુ પણ માત્ર પેપર પર છે, જે પડોશી દેશોને અન્ય દેશો તરફ વળવા માટે મજબૂર કરી રહી છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું ભારત સરકાર આ માટે કોઈ સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ મોનિટરિંગ કે વધુ સ્પીડી અપ્રૂવલ પ્રોસેસ અપનાવે છે કે નહીં.