Whalesbook
RBI દ્વારા નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે ભારતનો GDP વૃદ્ધિ દર 7.4% રહેવાનો મજબૂત અંદાજ વ્યક્ત કરાયો છે. અમેરિકા અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે થયેલા નવા વેપાર કરારો અને કેન્દ્રીય બજેટમાં જાહેર થયેલા પ્રોત્સાહનોને આ વૃદ્ધિના મુખ્ય આધારસ્તંભ ગણાવ્યા છે.
આશાવાદી આર્થિક અનુમાન વ્યૂહાત્મક વેપાર સમજૂતીઓ અને નાણાકીય ઉત્તેજનને કારણે આવે છે, જ્યારે વૈશ્વિક પડકારો વધી રહ્યા છે. સ્થાનિક માંગ અને રોકાણને વૃદ્ધિના મુખ્ય એન્જિન તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા મહિનામાં ભારતીય શેરબજારમાં સતત તેજી અને રૂપિયામાં મજબૂતી છેલ્લા મહિનામાં રોકાણકારોના વિશ્વાસને સત્તાવાર અનુમાનો સાથે જોડી રહ્યા છે. BSE સેન્સેક્સમાં વર્ષ-દર-તારીખ લગભગ 10% નો વધારો થયો છે અને ભારતીય રૂપિયો અમેરિકી ડોલર સામે આશરે 0.68% મજબૂત થઈને ₹90.92 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે.
વૈશ્વિક સ્તરે, ભારતનો અંદાજિત વૃદ્ધિ દર તેને મુખ્ય અર્થતંત્રોમાં શ્રેષ્ઠ સ્થાન આપે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા ભંડોળ (IMF) આગાહી કરે છે કે ભારત 2026 માં વૈશ્વિક GDP વૃદ્ધિમાં 17% નો ફાળો આપશે, જે ચીનના 26.6% પછી બીજા ક્રમે છે. Fitch એ ભારત માટે 2026 માં 6.4% GDP વૃદ્ધિની આગાહી કરી છે, જે તેને એશિયાની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા બનાવે છે. Allianz Trade પણ 6.5% ની વૃદ્ધિની ધારણા ધરાવે છે, જે ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓને સ્વીકારતા પણ જાહેર રોકાણ અને નવા વેપાર સોદાઓને કારણે મજબૂત વૃદ્ધિની અપેક્ષા રાખે છે.
જોકે, મજબૂત વૃદ્ધિના અંદાજો છતાં, RBI ની મોંઘવારી અંગેની ચિંતાઓ યથાવત છે. Headline inflation નાણાકીય વર્ષ 2026 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં 3.2% સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, જે મુખ્યત્વે બેઝ ઇફેક્ટ્સ અને સોનાના ઊંચા ભાવને કારણે છે. RBI સ્વીકારે છે કે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને ઊર્જાના ભાવમાં અસ્થિરતા મોંઘવારી માટે નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. તાજેતરમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ $71 પ્રતિ બેરલ વટાવી ગયા છે, જે યુએસ-ઈરાન તણાવ દર્શાવે છે. આનાથી તેલની આયાતનું ભારણ વધશે અને નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે 4.3% ના fiscal deficit ના લક્ષ્યાંક પર દબાણ આવશે. મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ 'ન્યુટ્રલ' સ્ટેન્સ જાળવી રાખ્યો છે, જે મેક્રો ઇકોનોમિક પરિસ્થિતિઓના આધારે નીતિગત ગોઠવણો માટે લવચીકતા પૂરી પાડે છે. જોકે, MPC ની મિનિટ્સ દર્શાવે છે કે એક સભ્યએ ભવિષ્યમાં 'એકોમોડેટિવ' સ્ટેન્સ તરફ શિફ્ટ થવાની હિમાયત કરી હતી. 10-વર્ષીય સરકારી બોન્ડ યીલ્ડ લગભગ 6.67% ની આસપાસ સ્થિર છે.
RBI ના આશાવાદ વચ્ચે, કેટલાક પરિબળો વિપરીત દૃષ્ટિકોણ સૂચવે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે વધતા ભૌગોલિક રાજકીય સંઘર્ષોએ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં જોખમ ઊભું કર્યું છે, જેનાથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $71 પ્રતિ બેરલથી ઉપર ગયા છે. આ ભારતની નાણાકીય સ્થિરતા માટે સીધો ખતરો છે, કારણ કે તેલની આયાતનો ખર્ચ વધારશે અને સંભવિતપણે મોંઘવારીને ફરીથી વેગ આપશે, જે જાન્યુઆરી 2026 માં 2.75% પર હતી. ભારતના વૃદ્ધિ માર્ગની સ્થિરતા વૈશ્વિક કોમોડિટીના ભાવ અને ભૌગોલિક રાજકીય સંઘર્ષોના નિરાકરણ પર નિર્ભર રહેશે. વધુમાં, EU અને US સાથેના વેપાર સોદાઓની પારદર્શિતા અને લાંબા ગાળાની અસરો અંગે ચિંતાઓ યથાવત છે. કેટલાક ટીકાકારો ચેતવણી આપે છે કે કૃષિ અને સેવાઓ જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો ખોલવાથી સ્થાનિક ખેડૂતો અને MSMEs ને નુકસાન થઈ શકે છે. IT ક્ષેત્ર પણ AI-આધારિત ફેરફારો અને વૈશ્વિક માંગમાં પુન: ગોઠવણી જેવા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ હોવા છતાં, ચોખ્ખી બાહ્ય માંગ (net external demand) નકારાત્મક રહી છે, જે વૈશ્વિક આર્થિક મંદી પ્રત્યે નબળાઈ દર્શાવે છે.
આગળ જોતાં, 2026 સુધીમાં ભારત એશિયાની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા બની રહેશે તેવી ધારણા છે. RBI એપ્રિલની નીતિગત બેઠક માટે નવા GDP અને CPI ડેટા શ્રેણીનું નજીકથી નિરીક્ષણ કરશે, જે વિકસતી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓમાં મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા જાળવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે વર્તમાન સ્થિર નીતિગત દર, નાણાકીય એકત્રીકરણ અને રોકાણ-સંચાલિત વૃદ્ધિ પહેલ ભારતને સતત આર્થિક પ્રદર્શન માટે સક્ષમ બનાવે છે, જો બાહ્ય જોખમોને અસરકારક રીતે સંચાલિત કરવામાં આવે.