Whalesbook
જોકે RBI નો વ્યાજદર યથાવત રાખવાનો નિર્ણય વૈશ્વિક આંચકાઓને જોતાં સમજી શકાય તેવો છે, પરંતુ નીતિગત ગોઠવણોમાં વિલંબના સંભવિત પરિણામો પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. 8 એપ્રિલ 2026 ના રોજ, ભારતીય શેરબજાર, NIFTY 50 અને BSE Sensex, લગભગ 4% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો. આ તેજીનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) ના સમાચાર હતા, જેના કારણે ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ ઘટ્યો અને ક્રૂડ ઓઈલ (Crude Oil) ના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો. આ તેજી RBI ની સાવચેતીભરી નીતિ માટે મજબૂત સમર્થન દર્શાવતી ન હતી. તે દિવસે ભારતીય રૂપિયો (Indian Rupee) પણ મજબૂત બન્યો હતો અને યુએસ ડોલર સામે લગભગ 92.58 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો.
મોનેટરી પોલિસી કમિટીનો રેપો રેટ 5.25% પર યથાવત રાખવાનો સર્વસંમત મત પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષથી ઉદ્ભવેલી નોંધપાત્ર વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સ્થિરતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત દર્શાવે છે. ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે આ સંઘર્ષ ભારતના અર્થતંત્ર માટે જોખમો ઊભા કરે છે, જે નિકાસ (Exports), કોમોડિટી સપ્લાય (Commodity Supplies), ઉર્જાના ભાવ (Energy Prices), રેમિટન્સ (Remittances) અને વૈશ્વિક માંગ (Global Demand) ને અસર કરે છે. કમિટીએ પોતાનો 'ન્યુટ્રલ' પોલિસી સ્ટેન્સ જાળવી રાખ્યો, જે લવચીકતા દર્શાવે છે પરંતુ નક્કર કાર્યવાહીમાં વિલંબ કરે છે. RBI એ 2026-27 માટે ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ દર 6.9% રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે, ભલે ઉર્જા બજારો અસ્થિર રહ્યા હોય જ્યાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) લગભગ $103 પ્રતિ બેરલ હતું. સેન્ટ્રલ બેંક FY27 માટે CPI ફુગાવા (CPI Inflation) નો અંદાજ 4.6% લગાવે છે, જેમાં ઉર્જાના ભાવમાં સંભવિત વધારો અને અલ નીનો (El Niño) દ્વારા ખાદ્ય પુરવઠાને અસર થવાના જોખમને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યું છે.
ભૌગોલિક રાજકારણથી પ્રભાવિત વૈશ્વિક આર્થિક દ્રશ્ય સામે ભારતના નાણાકીય નીતિના નિર્ણયની નોંધ લેવી રહી. અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ (US Federal Reserve) એ 18 માર્ચ 2026 ની તેની બેઠક પછી ફેડરલ ફંડ્સ રેટ લક્ષ્યાંક શ્રેણી 3.50%-3.75% પર જાળવી રાખી હતી અને ફરીથી યથાવત રાખવાની અપેક્ષા છે. યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંક (ECB) પણ 30 એપ્રિલે તેની બેઠકમાં ડિપોઝિટ ફેસિલિટી રેટ 2.00% પર જાળવી રાખવાની સંભાવના છે, જેમાં અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે વ્યાજદર વધારવો હાલમાં અકાળ ગણાશે.
RBI ના મૂલ્યાંકન પર પ્રશ્નો ઉભા થાય છે કે વર્તમાન પુરવઠા આંચકાને બાદ કરતાં મુખ્ય ફુગાવાના દબાણને નિયંત્રણમાં રાખવામાં આવ્યું છે. જ્યારે પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષના પુરવઠા વિક્ષેપો સ્પષ્ટ છે, તેમ છતાં આ વેતન વધારા અને અન્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ વધારા દ્વારા વ્યાપક ફુગાવા તરફ દોરી શકે છે. લાંબા સમય સુધી ચાલતો સંઘર્ષ કાયમી ફુગાવાને જન્મ આપી શકે છે, જેના કારણે RBI માટે તેના લક્ષ્યાંકને પહોંચી વળવું મુશ્કેલ બનશે, અને ભવિષ્યમાં વધુ તીવ્ર, વધુ વિક્ષેપકારક વ્યાજદર વધારવાની ફરજ પડી શકે છે. ભારતીય રૂપિયો, 8 એપ્રિલ 2026 ના રોજ વધ્યો હોવા છતાં, 23 એપ્રિલ 2026 સુધીમાં ડોલર સામે લગભગ 93.79 પર ટ્રેડ થતાં વધઘટ જોવા મળી રહી હતી. આ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય મૂડી પ્રવાહ માટે સંવેદનશીલ બનાવે છે, ખાસ કરીને જો યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ અથવા યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંક જેવી સેન્ટ્રલ બેંકો વ્યાજદર વધારાના સંકેત આપે, જેમ કે J.P. Morgan 2027 ના અંતમાં અપેક્ષા રાખે છે. વધુમાં, અલ નીનો (El Niño) ની સંભવિત સ્થિતિ ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ અને કૃષિને જોખમમાં મૂકે છે, જે ભારતીય ફુગાવાનો મુખ્ય ભાગ છે. બ્રાઝિલ જેવા દેશોથી વિપરીત, જે તેલની નિકાસ કરે છે, ભારત આયાત પર નિર્ભરતાને કારણે સતત ઉચ્ચ ઉર્જા ખર્ચ માટે વધુ સંવેદનશીલ છે.
RBI ના આર્થિક અંદાજો તેના નીતિગત નિર્ણયો માટે પૃષ્ઠભૂમિ તરીકે કામ કરે છે. કમિટીએ સંકેત આપ્યો કે વર્તમાન વાસ્તવિક વ્યાજ દરો (Real Interest Rates) એટલા ઊંચા છે કે નીતિ દરો લાંબા સમય સુધી નીચા રહી શકે છે, જે ઝડપી વધારાની અપેક્ષાઓ ઘટાડે છે. જોકે, પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષનો સમયગાળો અને વૈશ્વિક ઉર્જા ભાવો અને સપ્લાય ચેઈન પર તેની અસર ભવિષ્યના નીતિગત નિર્ણયોમાં મુખ્ય પરિબળો રહેશે. વૈશ્વિક અસ્થિરતા ભારતના આર્થિક મજબૂતીની કસોટી કરશે, અને કોઈપણ મોટા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવમાં વધારો વૃદ્ધિ અને ફુગાવાના દ્રષ્ટિકોણને નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.