Whalesbook
ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2026 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં **$7.1 બિલિયન**નો કરંટ એકાઉન્ટ સરપ્લસ નોંધાવ્યો છે, જ્યારે આખા નાણાકીય વર્ષમાં **$25.2 બિલિયન**ની ખાધ વધી છે. સર્વિસ એક્સપોર્ટ અને રેમિટન્સ (Remittances) એ રાહત આપી, પણ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને મોટા પાયે થયેલું ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ આઉટફ્લો (Foreign Investment Outflow) પડકારરૂપ બન્યા છે. RBIના નવા પગલાં અને રૂપિયા પર તેની અસર પર રોકાણકારોની નજર રહેશે.
શું થયું?
ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં $7.1 બિલિયનનો કરંટ એકાઉન્ટ સરપ્લસ (Current Account Surplus) નોંધાવ્યો છે. આ એક અણધાર્યો સકારાત્મક વિકાસ હતો, જેનું મુખ્ય કારણ IT અને બિઝનેસ સર્વિસ જેવા સર્વિસ એક્સપોર્ટ (Service Exports) માં મજબૂત વૃદ્ધિ અને વિદેશથી થતી રેમિટન્સ (Remittances) ની આવક છે.
જોકે, આખા નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે ચિત્ર અલગ હતું. દેશમાં વાર્ષિક કરંટ એકાઉન્ટ ખાધ $25.2 બિલિયન રહી, જે GDPના 0.6% છે. આ પાછલા વર્ષની $23.3 બિલિયનની ખાધ કરતાં વધારે છે. આ વધારાનું મુખ્ય કારણ ક્રૂડ ઓઇલની આયાત (Import) ના વધતા ખર્ચને કારણે ગુડ્સ ટ્રેડ ખાધમાં $51 બિલિયનનો વધારો છે.
રોકાણકારો માટે મોટી વાત
કરંટ એકાઉન્ટ એ દેશમાં વેપાર અને અન્ય વ્યવહારો દ્વારા થતી નાણાકીય આવક અને જાવકનો ચોખ્ખો હિસાબ છે. રોકાણકારો માટે આ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે ભારતીય રૂપિયા (Indian Rupee) ના મૂલ્ય અને આયાત (Import) ના ખર્ચને અસર કરે છે. જ્યારે કોઈ દેશ ખાધમાં ચાલી રહ્યો હોય, ત્યારે તેને પોતાના હિસાબોને સંતુલિત કરવા માટે વિદેશી મૂડી (Foreign Capital) આકર્ષવાની જરૂર પડે છે. જો આ મૂડીનો પ્રવાહ ધીમો પડે, તો ચલણ પર દબાણ આવી શકે છે અને આયાતી મોંઘવારી (Imported Inflation) વધી શકે છે, જે કંપનીઓના નફાને અસર કરે છે.
કેપિટલ ફ્લોનું (Capital Flow) પડકાર
Q4 નો સરપ્લસ સકારાત્મક સંકેત છે, પરંતુ FY26 માટેના મોટા આર્થિક સંદર્ભમાં કેપિટલ ઇનફ્લો (Capital Inflow) માં નોંધપાત્ર પડકારો જોવા મળ્યા હતા. ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર (FPI) દ્વારા ઇક્વિટી (Equity) માંથી ₹2.5 લાખ કરોડ થી વધુના આઉટફ્લો (Outflow) જોવા મળ્યા, જે પાછલા વર્ષના આઉટફ્લો કરતાં પણ વધુ હતા. આ ઉપરાંત, નોન-રેસિડેન્ટ ઇન્ડિયન (NRI) ડિપોઝિટ દ્વારા આવતું ભંડોળ 11% ઘટ્યું અને એક્સટર્નલ કમર્શિયલ બોરોઇંગ્સ (ECBs) માં 23% નો ઘટાડો થયો. આ વલણ સૂચવે છે કે વૈશ્વિક રોકાણકારો ભારતીય ઇક્વિટીમાંથી પૈસા ઉપાડી રહ્યા છે, જેના કારણે ટ્રેડ ખાધને ફાઇનાન્સ કરવાનું વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
RBI ની આકર્ષણ વ્યૂહરચના
આ આઉટફ્લોને મેનેજ કરવા અને સ્થિતિને સ્થિર કરવા માટે, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અને સરકારે અનેક પગલાં લીધા છે. RBI એ બેંકો માટે ડોલર-રૂપિયો સ્વેપ સુવિધા (Dollar-Rupee Swap Facility) શરૂ કરી છે જેથી NRI દ્વારા રાખવામાં આવતી FCNR(B) ડિપોઝિટને પ્રોત્સાહન મળે. બેંકોને આ ડિપોઝિટ પર વ્યાજ દર વધારવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત, સરકારે સરકારી સિક્યોરિટીઝ (Government Securities) માં અમુક કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ (Capital Gains Tax) અને વ્યાજ પરના ટેક્સને દૂર કરીને ભારતીય ડેટ (Debt) માર્કેટમાં ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ આકર્ષવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. આ એક વ્યૂહાત્મક પગલું છે જેનો ઉદ્દેશ્ય ઇક્વિટી માર્કેટમાં જોવા મળતી અસ્થિરતાને સરભર કરવા માટે ડેટ-કેન્દ્રિત ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટનો વધુ સ્થિર આધાર બનાવવાનો છે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું?
આગળ જતા, વિશ્લેષકો નાણાકીય વર્ષ 2027 (FY27) માટે કરંટ એકાઉન્ટ ખાધ GDPના 2% થી વધી શકે છે તેવો અંદાજ લગાવી રહ્યા છે. વૈશ્વિક ઉર્જાના ભાવ મુખ્ય પરિબળ રહેશે; જો તેલ મોંઘું રહેશે, તો આયાત બિલ ઊંચું રહેશે. રોકાણકારો સરકારના ડેટ-આધારિત FPI ફ્લો આકર્ષવાના પ્રયાસો કેટલી સફળતા મેળવે છે તેના પર નજર રાખી શકે છે, કારણ કે તે રૂપિયાને સ્થિર કરવામાં મદદ કરી શકે છે. વધુમાં, બજાર સહભાગીઓ નવા વેપાર કરારો (Trade Agreements) પર કોઈપણ અપડેટ્સ પર નજર રાખશે, કારણ કે તે આવતા મહિનાઓમાં આયાત અને નિકાસના સંતુલનને અસર કરી શકે છે. RBI આ કેપિટલ ઇનફ્લોને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા સામે કેવી રીતે સંતુલિત કરે છે તે સમજવું બ્રોડર માર્કેટ એન્વાયર્નમેન્ટનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે નિર્ણાયક રહેશે.