ભારતનું વિદેશી રોકાણ રેકોર્ડ સ્તરે: FY25-26 માં $26.7 બિલિયન પાર, પણ વૃદ્ધિનો ગ્રાફ ધીમો

વૈશ્વિક વિસ્તરણની ગાથા: ભારતીય કંપનીઓનો રેકોર્ડ વિદેશી પ્રવાસ

વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તરણ કરવાની ભારતીય કંપનીઓની મહત્વાકાંક્ષાને પગલે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ભારતનું વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (ODI) આઉટફ્લો રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચ્યો છે. નાણા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ઇક્વિટી અને લોન સાધનો દ્વારા સંચાલિત આ રોકાણ દર્શાવે છે કે ભારતીય કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્તરે વિસ્તરણ કરી રહી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેલ્યુ ચેઇન્સમાં એકીકૃત થઈ રહી છે.

રેકોર્ડ આઉટફ્લો, પણ વૃદ્ધિની ગતિ ધીમી

નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં, કુલ ODI આઉટફ્લો $26.7 બિલિયન થી વધુ રહ્યો, જે FY2023-24 ના $14.5 બિલિયન કરતાં 84% વધુ છે. પરંતુ FY2025-26 માટે વૃદ્ધિ દર FY2024-25 ($24.2 બિલિયન) પર આશરે 10.3% રહ્યો, જે પાછલા વર્ષના 67% ના નોંધપાત્ર વિસ્તરણ કરતાં નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવે છે. ઇક્વિટી રોકાણો $18.6 બિલિયન થી વધુ સાથે સૌથી વધુ રહ્યા, જ્યારે લોન દ્વારા $8 બિલિયન થી વધુનું રોકાણ થયું. સિંગાપોર $7.6 બિલિયન થી વધુ સાથે ટોચનું ગંતવ્ય સ્થાન રહ્યું, ત્યારબાદ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ($4 બિલિયન) અને મોરિશિયસ ($2.4 બિલિયન) રહ્યા. 'ફાઇનાન્સિયલ, ઇન્સ્યોરન્સ અને બિઝનેસ સર્વિસિસ' ક્ષેત્રે સૌથી વધુ $11 બિલિયન થી વધુનો હિસ્સો મેળવ્યો, જ્યારે મેન્યુફેક્ચરિંગ ($4.6 બિલિયન) અને ટ્રેડ/હોસ્પિટાલિટી ($3 બિલિયન) માં પણ નોંધપાત્ર રોકાણ જોવા મળ્યું.

રોકાણના ચાલકબળો: નિયમો અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર

સરકારના સરળ 'વિદેશી હુંડિયામણ વ્યવસ્થાપન (વિદેશી રોકાણ) નિયમો, 2022' આઉટબાઉન્ડ રોકાણના આ પ્રવાહને સમર્થન આપે છે, જે પ્રક્રિયાઓને સુવ્યવસ્થિત કરે છે. ભારતીય કંપનીઓ ઓટોમેટિક રૂટ હેઠળ તેમની નેટ વર્થના 400% સુધી રોકાણ કરી શકે છે. વ્યક્તિઓ માટે, લિબરલાઇઝ્ડ રેમિટન્સ સ્કીમ (LRS) ની કેપ વાર્ષિક $250,000 યથાવત છે. વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓ મિશ્ર છે, જેમાં ચાલુ ફુગાવો અને તેલના ભાવની અસ્થિરતા પડકારો ઊભા કરી રહી છે. ભારતીય ઇક્વિટી બજારોમાં સાવચેતીભર્યો રોકાણકાર સેન્ટિમેન્ટ જોવા મળી રહ્યો છે, જેમાં BSE સેન્સેક્સ અને Nifty 50 મે 2026 ની શરૂઆતમાં આશરે 77,000-77,500 ની આસપાસ ટ્રેડ કરી રહ્યા હતા. ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે નબળો પડ્યો છે, જે આશરે 95 પર ટ્રેડ કરી રહ્યો છે, જે વૈશ્વિક ચલણના ફેરફારો અને ભૌગોલિક રાજકીય ઘટનાઓથી પ્રભાવિત છે. ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો પણ બજારના સેન્ટિમેન્ટ અને કોમોડિટીના ભાવને અસર કરે છે. જ્યારે 2025 માં વિદેશી રોકાણકારોએ સાવચેતી દર્શાવી હતી, ત્યારે મજબૂત સ્થાનિક રોકાણ પ્રવાહે કેટલાક આઉટફ્લોને સરભર કરવામાં મદદ કરી છે.

પડકારો અને ભવિષ્યનો માર્ગ

FY2025-26 માં ODI વૃદ્ધિમાં ધીમી ગતિ સૂચવે છે કે વ્યવસાયો વૈશ્વિક આર્થિક દબાણ અને ભૌગોલિક રાજકીય જોખમોને કારણે વધુ સાવચેત બની રહ્યા છે. સિંગાપોર અને મોરિશિયસ જેવા લોકપ્રિય સ્થળોનો ઉપયોગ કરતી વખતે, તેઓ અંતિમ રોકાણકારોને છુપાવી શકે છે અને જટિલતા ઉમેરી શકે છે. યુરોપિયન યુનિયનના કોર્પોરેટ સસ્ટેઇનેબિલિટી ડ્યુ ડિલિજન્સ ડિરેક્ટિવ જેવા વિકસતા આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો પણ પડકારો ઊભા કરી શકે છે. ભારતીય રૂપિયોનું અવમૂલ્યન ચલણનું જોખમ વધારે છે, જે વિદેશી સંપત્તિઓની કિંમત વધારી શકે છે અને નફાની પુનઃપ્રાપ્તિને અસર કરી શકે છે. વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતા, વેપાર વિવાદો અને વધતો સંરક્ષણવાદ પણ ઉભરતા બજારો માટે બહારના વિસ્તરણની તકોને મર્યાદિત કરી શકે છે. જોકે, વિદેશી રોકાણ વૃદ્ધિ પામવાની અપેક્ષા છે, જે વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિરતા અને સરકારી સમર્થન પર નિર્ભર રહેશે. 2022 ના સરળ નિયમો ભારતીય કંપનીઓ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ડાઇવર્સિફાય થવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.