Form 125: સિનિયર સિટિઝન્સ માટે ટેક્સ બચાવવો મુશ્કેલ? નવી રાહત મર્યાદિત, જૂની સિસ્ટમ જ શ્રેષ્ઠ

આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 194P હેઠળ, Form 125 સિનિયર સિટિઝન્સ માટે આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલિંગમાંથી મુક્તિ મેળવવાનો એક માર્ગ છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ, બેંકો ટેક્સ ગણતરી, ડિડક્શન્સ અને TDS (Tax Deducted at Source) કાપવાની જવાબદારી સંભાળશે. પરંતુ, આ ફોર્મ ફક્ત એવા સિનિયર સિટિઝન્સ માટે જ ઉપયોગી છે જેમની પાસે ફક્ત પેન્શન અને એક જ બેંકમાંથી મળતી વ્યાજની આવક હોય.

Form 125: કોના માટે છે આ ખાસ રાહત?

Form 125 નો લાભ લેવા માટે, સિનિયર સિટિઝન્સ (75 વર્ષ અને તેથી વધુ ઉંમરના) ભારતના નિવાસી હોવા જોઈએ. તેમની પાસે માત્ર પેન્શન અને જે બેંકમાંથી પેન્શન મળે છે તે જ બેંકમાંથી વ્યાજની આવક હોવી ફરજિયાત છે. આ કિસ્સામાં, બેંક કરપાત્ર આવકની ગણતરી કરશે અને લાગુ પડતા ડિડક્શન્સ બાદ TDS કાપી લેશે. આનો હેતુ લાયકાત ધરાવતા લોકો માટે વાર્ષિક ITR ફાઇલિંગનો બોજ ઘટાડવાનો છે.

જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ શા માટે હજુ પણ શ્રેષ્ઠ?

મોટાભાગના સિનિયર સિટિઝન્સ માટે, જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ વધુ ફાયદાકારક સાબિત થઈ રહી છે. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે જૂની સિસ્ટમમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ ડિડક્શન્સ ઉપલબ્ધ છે જે નવી સિસ્ટમમાં નથી. ઉદાહરણ તરીકે:

• બેઝિક એક્ઝેમ્પ્શન લિમિટ: 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો માટે ₹3 લાખ, જ્યારે 80 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો માટે ₹5 લાખ સુધીની મર્યાદા છે (અન્ય માટે ₹2.5 લાખ).
• કલમ 80TTB: સિનિયર સિટિઝન્સ બેંક ડિપોઝિટમાંથી મળતી ₹50,000 સુધીની વ્યાજની આવક પર ડિડક્શનનો લાભ લઈ શકે છે, જે નવી સિસ્ટમમાં ઉપલબ્ધ નથી.
• કલમ 80D અને 80DDB: સ્વાસ્થ્ય વીમા (₹50,000 સુધી) અને ગંભીર બિમારીઓના મેડિકલ ખર્ચાઓ (₹1 લાખ સુધી) પર પણ જૂની સિસ્ટમમાં વિશેષ ડિડક્શન્સ મળે છે.

Form 125 પસંદ કરવાથી ડિફોલ્ટ રૂપે નવી ટેક્સ સિસ્ટમ લાગુ પડે છે, જેના કારણે સિનિયર સિટિઝન્સ આ લાભો ગુમાવી શકે છે.

Form 125 શા માટે મોટાભાગના લોકો માટે અપૂરતું છે?

Form 125 ની મુક્તિ ખૂબ જ મર્યાદિત છે. ભાડાની આવક, શેરબજાર કે અન્ય રોકાણો પરનો કેપિટલ ગેઇન (Capital Gains), અથવા એક કરતાં વધુ બેંકોમાંથી મળતું વ્યાજ જેવી આવક ધરાવતા સિનિયર સિટિઝન્સ આપોઆપ આ ફોર્મ ભરવા માટે ગેરલાયક ઠરે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ઘણા સિનિયર સિટિઝન્સ પાસે વિવિધ નાણાકીય પોર્ટફોલિયો હોય છે, અને બેંક દ્વારા ગણતરી કરાયેલા ટેક્સ પર આધાર રાખવાથી ભૂલો અથવા પેનલ્ટીનું જોખમ વધી શકે છે.

ભવિષ્યની સંભાવનાઓ

Form 125 એ માત્ર એક નાનો વિકલ્પ છે, જે સરળ નાણાકીય પરિસ્થિતિ ધરાવતા મુઠ્ઠીભર સિનિયર સિટિઝન્સને મદદરૂપ થઈ શકે છે. મોટાભાગના વૃદ્ધ નાગરિકો માટે, યોગ્ય ટેક્સ સિસ્ટમ પસંદ કરવી અને ITR ફાઇલ કરવું હજુ પણ જરૂરી રહેશે.