ભારતનું ઓપરેશનલ મેટ્રો નેટવર્ક વધીને **1,170 કિમી** સુધી પહોંચ્યું છે, જે અમેરિકાથી માત્ર **216 કિમી** જ દૂર છે. FY27 માટે **₹30,000 કરોડ**ના બજેટ સાથે હવે સરકારનું ફોકસ ટાયર-2 શહેરો પર છે, જે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપનીઓ માટે મોટી તક છે.
મેટ્રોના વેગમાં મોટો ઉછાળો
ભારત હવે શહેરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યું છે. દેશના 26 શહેરોમાં હવે કુલ 1,170 કિમીનું મેટ્રો નેટવર્ક કાર્યરત છે. હાલમાં અમેરિકાનું નેટવર્ક અંદાજે 1,386 કિમી છે, એટલે કે ભારત હવે આ રેકોર્ડની ખૂબ નજીક છે અને 2027 સુધીમાં આ ગેપ પૂરાઈ જવાની પૂરી શક્યતા છે.
વિકાસની ઝડપ કેટલી વધી?
વર્ષ 2014 પહેલાંની સરખામણીએ હાલની ગતિ કલ્પના બહારની છે. તે સમયે મહિને 1 કિમીથી પણ ઓછું કામ થતું હતું, જે હવે વધીને મહિને લગભગ 6 કિમી થઈ ગયું છે. સરકાર દ્વારા FY27 માટે ₹30,000 કરોડથી વધુનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે, જે પ્રોજેક્ટ્સની ઝડપ જાળવી રાખશે.
કોને થશે ફાયદો?
આ આક્રમક વિસ્તરણથી એન્જિનિયરિંગ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને મોટો બૂસ્ટ મળ્યો છે:
- Larsen & Toubro (L&T): સિવિલ કન્સ્ટ્રક્શન અને સિસ્ટમ ઈન્ટિગ્રેશન માટે મુખ્ય ખેલાડી.
- રોલિંગ સ્ટોક મેન્યુફેક્ચર્સ: BEML, Titagarh Rail Systems અને Alstom India જેવી કંપનીઓને કોચ અને સિગ્નલિંગ સિસ્ટમના મોટા ઓર્ડર મળી રહ્યા છે.
ટાયર-2 શહેરો પર ફોકસ
હવે મેટ્રો માત્ર દિલ્હી કે મુંબઈ પૂરતી સીમિત નથી. ઈન્દોર, ભોપાલ, આગ્રા અને કાનપુર જેવા ટાયર-2 શહેરોમાં પણ કામગીરી તેજ બની છે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો ઉદ્દેશ્ય વધતી વસ્તી વચ્ચે ટ્રાફિકને હળવો કરવાનો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે ચેતવણી?
મેટ્રોનું નિર્માણ મહત્વનું છે, પરંતુ તેની લાંબા ગાળાની આર્થિક તંદુરસ્તી પણ જોવી પડશે. ટાયર-2 શહેરોમાં પૂરતી સંખ્યામાં મુસાફરો (Ridership) મળે તે ખૂબ જરૂરી છે. આ માટે સરકાર હવે સ્ટેશનની આસપાસ રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપમેન્ટ જેવા નોન-ફેર રેવન્યુ મોડલ્સ પર કામ કરી રહી છે જેથી પ્રોજેક્ટ્સ દેવાના બોજ હેઠળ ન દબાય.