તાજેતરના વિદ્યાર્થી વિરોધ પ્રદર્શનોએ ભારતના 'જોબલેસ ગ્રોથ' (Jobless Growth) ના મુદ્દાને પ્રકાશમાં લાવ્યો છે. દેશના આર્થિક વિકાસ દર તો વધી રહ્યો છે, પરંતુ યુવાનો માટે પૂરતી નોકરીઓનું સર્જન થઈ રહ્યું નથી. **15-24** વર્ષની વય જૂથમાં માત્ર **26%** યુવાનો જ રોજગારી ધરાવે છે, જે શિક્ષણ અને નોકરીની ઉપલબ્ધતા વચ્ચેના મોટા અંતરને દર્શાવે છે. રોકાણકારો હવે સરકાર દ્વારા આ અંતરને કેવી રીતે ઘટાડવામાં આવે છે તેના પર નજર રાખી રહ્યા છે.
તાજેતરમાં થયેલા વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનોએ ભારતના એક ગંભીર આર્થિક પડકારને ઉજાગર કર્યો છે: 'જોબલેસ ગ્રોથ' (Jobless Growth) ની સમસ્યા. દેશનો આર્થિક વિકાસ સતત વધી રહ્યો હોવા છતાં, તે યુવાનો માટે પૂરતી નોકરીઓ ઊભી કરી શકતો નથી. આ સ્થિતિ ભારતીય અર્થતંત્રમાં એક માળખાકીય અસંતુલન ઊભું કરી રહી છે, જ્યાં શિક્ષિત અને લાયકાત ધરાવતા યુવાનોની સંખ્યા બજારની માંગ કરતાં ઘણી વધારે છે.\n\n### રોજગારીના આંકડા અને યુવા ભાગીદારી\n\nઆંકડા આ સમસ્યાની ગંભીરતા દર્શાવે છે. 2025 ના ઇન્ટરનેશનલ લેબર ઓર્ગેનાઈઝેશન (ILO) ના અહેવાલ મુજબ, 15 થી 24 વર્ષની વયના યુવાનોનો રોજગાર દર માત્ર 26% છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ રોજગાર દર 53% કરતાં ઘણો ઓછો છે. આ દર્શાવે છે કે રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદન વધી રહ્યું હોવા છતાં, ઘણા યુવાનો માટે સત્તાવાર નોકરી બજારમાં પ્રવેશવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. રોકાણકારો માટે, આ વલણ લાંબા ગાળાના ઘરેલું વપરાશ અને સામાજિક સ્થિરતાને અસર કરે છે, જે આર્થિક વૃદ્ધિ માટે જરૂરી છે.\n\n### ટેકનોલોજીકલ બદલાવ અને માળખાકીય જોખમો\n\nઆધુનિક જોબ માર્કેટ પર ટેકનોલોજીનો ઝડપી વિકાસ દબાણ લાવી રહ્યો છે. વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમ (World Economic Forum) ના 'ફ્યુચર ઓફ જોબ્સ રિપોર્ટ 2025' મુજબ, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI), સ્વચ્છ ઉર્જા તરફનું સંક્રમણ અને વૈશ્વિક વેપાર પદ્ધતિઓમાં બદલાવને કારણે કાર્યબળની જરૂરિયાતો બદલાઈ રહી છે. આનાથી કેટલાક પરંપરાગત જોબ રોલ અપ્રચલિત થવાનું જોખમ છે, જ્યારે ખાસ કૌશલ્યોની માંગ વધી રહી છે. IT અને મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ઓટોમેશન પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે કાર્યક્ષમતા સુધારી શકે છે પરંતુ માનવ શ્રમની તાત્કાલિક જરૂરિયાત ઘટાડી શકે છે.\n\n### નીતિગત પ્રાથમિકતાઓ અને ભવિષ્યનું ચિત્ર\n\nઆ સમસ્યાના નિરાકરણ માટે, નીતિ નિર્માતાઓ વોકેશનલ તાલીમ અને એપ્રેન્ટિસશીપ કાર્યક્રમોના આધુનિકીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. 2025 ના એક નેશનલ સ્કિલ ગેપ સ્ટડી (National Skill Gap Study) મુજબ, જો ભારત તેના કુશળ કાર્યબળમાં સફળતાપૂર્વક વધારો કરે, તો 2030 સુધીમાં શ્રમ-આધારિત ક્ષેત્રોમાં રોજગારી 13% થી વધુ વધી શકે છે. આ ક્ષેત્રોમાં સફળતા સ્થાનિક વ્યવસાયો માટે મહત્વપૂર્ણ છે જે મોટા, રોજગારી યોગ્ય કાર્યબળ પર આધાર રાખે છે.\n\nરોકાણકારો માટે, મુખ્ય બાબત એ છે કે સરકાર કૌશલ્ય-આધારિત નીતિગત હસ્તક્ષેપો અને શ્રમ બજાર સુધારાઓ પર કેટલી પ્રગતિ કરે છે. ભવિષ્યના આર્થિક આંકડાઓ પર નજર રાખવામાં આવશે કે શું વિકાસ શ્રમ-આધારિત ક્ષેત્રો તરફ વધુ ઝુકે છે કે પછી ઔપચારિક લાયકાત અને ઉદ્યોગની જરૂરિયાતો વચ્ચેનું અંતર યથાવત રહે છે. આ પરિબળોનું અસરકારક સંરેખણ ભારતના લાંબા ગાળાના આર્થિક માર્ગની સ્થિરતા નક્કી કરશે.