ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં ચમક, પણ વૈશ્વિક જોખમોની સાવધાની: રૂપિયો અને ભૂ-રાજકારણ પર નજર

વૃદ્ધિની ગતિ અને વૈશ્વિક પડકારો

SBI રિસર્ચના અંદાજ મુજબ, FY26 ના જાન્યુઆરી-માર્ચ ક્વાર્ટરમાં ભારતનો GDP ગ્રોથ 7.2% રહ્યો છે. આ મજબૂત પ્રદર્શન સમગ્ર FY26 માટે 7.5% ના વાર્ષિક વૃદ્ધિ દરના અંદાજને સમર્થન આપે છે. આ આંકડા ભારતને વિશ્વની અન્ય મુખ્ય ઉભરતી અને વિકસિત અર્થવ્યવસ્થાઓ કરતાં આગળ રાખે છે, જે મોટાભાગે ધીમી વૃદ્ધિનો અનુભવ કરી રહી છે. જોકે, આ સકારાત્મક ચિત્ર પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવથી પડકારાઈ રહ્યું છે. આ સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાએ ભારતના આયાત બિલમાં વધારો કર્યો છે અને ફુગાવાને વેગ આપ્યો છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે S&P ગ્લોબલ, વર્લ્ડ બેંક, Moody's અને UBS જેવી અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓએ FY27 માટે ભારતના વૃદ્ધિના અંદાજને ઘટાડીને 6.0% થી 6.6% ની રેન્જમાં મૂક્યો છે. આ સૂચવે છે કે FY26 માં દર્શાવેલી મજબૂતાઈ આગામી નાણાકીય વર્ષમાં વધુ અવરોધોનો સામનો કરી શકે છે.

રૂપિયાનું અવમૂલ્યન અને BoP પર દબાણ

છેલ્લા 12 મહિનામાં ભારતીય રૂપિયો આશરે 10.36% નબળો પડ્યો છે. વિશ્લેષકોનું અનુમાન છે કે ડોલર સામે તે 95-96 ની સપાટીએ પહોંચી શકે છે. વૈશ્વિક ફુગાવો, કડક નાણાકીય નીતિઓ અને $21 બિલિયન થી વધુના ઇક્વિટી આઉટફ્લો જેવા પરિબળોએ રૂપિયા પર દબાણ વધાર્યું છે. રૂપિયાનો વાસ્તવિક અસરકારક વિનિમય દર (REER) દાયકાના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જે બજારની ચિંતાઓને દર્શાવે છે. આ ચલણના અવમૂલ્યને ભારતની બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ્સ (BoP) માં માળખાકીય નબળાઈઓને વધુ ગંભીર બનાવી છે. ક્રૂડ ઓઇલ, સોનું અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવી વસ્તુઓની આયાત પર ભારે નિર્ભરતાને કારણે સતત વેપાર ખાધ એક મોટો પડકાર છે. પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષ BoP પર વધુ દબાણ લાવશે, જેના પગલે FY27 માં ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) FY26 ના 0.8% થી વધીને 2.2% થવાનો અંદાજ છે. અહેવાલમાં આયાત ઘટાડવા અને નિકાસ વધારવા જેવા માળખાકીય ફેરફારો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

ક્રેડિટ ગ્રોથ અને ભવિષ્યનો અંદાજ

ક્રેડિટ ગ્રોથમાં નોંધપાત્ર તેજી જોવા મળી રહી છે, જે FY26 માં 16.1% સુધી પહોંચ્યો હતો અને 30 એપ્રિલ, 2026 સુધીમાં 16% ની આસપાસ યથાવત છે. FY26 ના બીજા ભાગમાં સરકારી ઉત્તેજનને કારણે ક્રેડિટ વૃદ્ધિમાં સારો વધારો થયો હતો. જોકે, ઊંચી બેઝ ઇફેક્ટને કારણે FY27 ના બીજા ભાગમાં આ વૃદ્ધિ ધીમી પડવાની ધારણા છે. સમગ્ર FY27 માટે ક્રેડિટ ગ્રોથ 13-14% ની વચ્ચે રહેવાનો અંદાજ છે. આ મજબૂત ક્રેડિટ વૃદ્ધિ આર્થિક પ્રવૃત્તિને ટેકો આપે છે, પરંતુ આગામી નાણાકીય વર્ષમાં અપેક્ષિત ઘટાડો વૃદ્ધિના અંદાજમાં ઘટાડાના વ્યાપક વલણ સાથે સુસંગત છે. Moody's જેવી સંસ્થાઓએ પણ ભારતના ઉચ્ચ દેવાના બોજ અને નબળા રાજકોષીય સંતુલનને ચિંતાજનક ગણાવ્યું છે, જે બાહ્ય આંચકા સામે નીતિગત પગલાં ભરવાની ક્ષમતાને મર્યાદિત કરી શકે છે.