Whalesbook
Economic Survey 2025-26 મુજબ, વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતા અને મંદી વચ્ચે પણ India ની ઇકોનોમી એક 'ગ્રોથનું ઓએસિસ' તરીકે ઉભરી રહી છે. FY26 માટે 7.4% ની મજબૂત વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ છે, જ્યારે FY27 માટે આ આંકડો 6.8% થી 7.2% ની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે. આ મજબૂત વૃદ્ધિનો પાયો સરકારની મજબૂત ફિસ્કલ હેલ્થ અને મોનેટરી પોલિસી દ્વારા ઇન્ફ્લેશન (Inflation) ને કાબૂમાં રાખવામાં સફળતા છે. એપ્રિલ થી ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન ઇન્ફ્લેશન માત્ર 1.7% રહ્યું છે.
જોકે, આ ઉજળા ચિત્ર પાછળ કેટલાક ઘરેલું ચિંતાજનક પાસાઓ પણ છે. સર્વેમાં ઘરઆંગણે (Household) બચત ઘટવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. FY24 સુધીમાં ઘરઆંગણે બચત દર ઘટીને GDP ના લગભગ 18.1% પર આવી ગયો છે, જે ભવિષ્યના પ્રાઈવેટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ (Private Investment) માટે મર્યાદા બની શકે છે. બીજી તરફ, ઘરઆંગણે દેવું વધી રહ્યું છે. માર્ચ 2025 સુધીમાં દેવું GDP ના લગભગ 41.3% સુધી પહોંચી ગયું છે, અને આ દેવાનો મોટો હિસ્સો એસેટ (Asset) બનાવવાથી વધુ વપરાશ (Consumption) માટે જઈ રહ્યો છે. આ વધતું દેવું ગ્રાહકો માટે નાણાકીય જોખમ વધારી શકે છે.
આર્થિક સ્થિતિ વધુ જટિલ ત્યારે બને છે જ્યારે છેલ્લા દાયકાથી વાસ્તવિક વેતન (Real Wages) સ્થિર રહ્યા છે, જે ખાસ કરીને અનૌપચારિક ક્ષેત્ર (Informal Sector) ને અસર કરી રહ્યું છે અને એકંદર વપરાશ માંગને નબળી પાડી રહ્યું છે. અર્થતંત્રમાં મહત્વનો ભાગ ભજવતો માઇક્રો, સ્મોલ અને મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝ (MSME) સેક્ટર, તેની અનૌપચારિક રચના અને મર્યાદિત ક્ષમતાને કારણે આધુનિક સ્પર્ધા સામે સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે.
વધુમાં, ભારતીય રૂપિયો પણ ડૉલર સામે લગભગ 5.4% ઘટી ગયો છે (એપ્રિલ 2025 થી જાન્યુઆરી 2026 દરમિયાન). વૈશ્વિક ઊંચા વ્યાજ દરો અને ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે થતા કેપિટલ આઉટફ્લો (Capital Outflows) ને કારણે આ ઘટાડો થયો છે, નહિ કે સ્થાનિક અસ્થિરતાને કારણે. આ રૂપિયાનું અવમૂલ્યન (Depreciation) રોકાણકારોને થોભવા મજબૂર કરી રહ્યું છે, જેના કારણે તેઓ લાંબા ગાળાના આર્થિક ફંડામેન્ટલ્સ (Fundamentals) કરતાં નજીકના ગાળાના જોખમો, જેમ કે ફોરેન પોર્ટફોલિયો આઉટફ્લો (Foreign Portfolio Outflows) અને કરન્સી વોલેટિલિટી (Currency Volatility) ને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે.
આ ઘરેલું પડકારો છતાં, India સતત ચોથા વર્ષે વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા બની રહેવાની ધારણા છે. અનુમાનો સૂચવે છે કે India 2028 સુધીમાં વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની શકે છે. મજબૂત ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વ (Foreign Exchange Reserves) અને ઉત્તમ સર્વિસીસ નિકાસ (Services Exports) આ માટે મહત્વપૂર્ણ બફર પૂરા પાડે છે. સર્વે એ પણ સ્વીકારે છે કે ભવિષ્યમાં ગંભીર વૈશ્વિક વિક્ષેપો (Global Disruptions) ની શક્યતા છે, જેના કારણે સરકારને વર્સ્ટ-કેસ સિનારિયો (Worst-case Scenario) માટે તૈયાર રહેવું પડશે.