Whalesbook
એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB) ના રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ 2026 માં ભારતનો આર્થિક વિકાસ દર 6.9% રહેવાની ધારણા છે. આ છેલ્લા વર્ષના અંદાજિત 7.6% થી થોડો ધીમો છે, પરંતુ 2027 સુધીમાં તે વધીને 7.3% થવાની શક્યતા છે. ADBના મતે, ભારતની આ આર્થિક ગતિ મજબૂત ઘરેલું વપરાશ (Domestic Consumption) અને જાહેર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરના ખર્ચ પર નિર્ભર રહેશે. આ પરિબળો ખૂબ મહત્વના છે કારણ કે સમગ્ર એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્ર હાલમાં ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને વેપાર અનિશ્ચિતતાઓને કારણે ધીમી ગતિનો સામનો કરી રહ્યું છે. ADB નો અંદાજ છે કે ક્ષેત્રીય વિકાસ 2026 અને 2027 માં 5.1% રહી શકે છે, જે છેલ્લા વર્ષના 5.4% થી ઓછો છે.
વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે પણ, ભારતના મજબૂત આંતરિક (domestic) ફંડામેન્ટલ્સને કારણે તેનો આર્થિક આઉટલૂક (outlook) ખૂબ સારો દેખાઈ રહ્યો છે. વિવિધ સંસ્થાઓ ભારતના વિકાસ દરને મજબૂત અને તેના સાથી દેશો કરતાં ઊંચો રહેવાની ધારણા ધરાવે છે. વર્લ્ડ બેંક FY27 (2026-27) માટે 6.6% GDP ગ્રોથનો અંદાજ મૂકે છે, જ્યારે UN 2026 માટે 6.6% નો અંદાજ લગાવે છે. Fitch Ratings 2026 માટે 6.4% અને IMF પણ સમાન વર્ષ માટે 6.2% નો અંદાજ ધરાવે છે. આ તમામ અંદાજો સતત ભારતને વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા મુખ્ય અર્થતંત્ર તરીકે સ્થાપિત કરે છે. સરખામણી માટે, ADB ચીનના 2026 માટેના વિકાસ દરનો અંદાજ 4.6% અને ઇન્ડોનેશિયાનો 4.9% લગાવે છે. આ તફાવત દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ભારતના આંતરિક માંગના ચાલક બળો (demand drivers) સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે, ભલે ગયા વર્ષના ટેરિફ વધારા પહેલા નિકાસ વૃદ્ધિ સ્થિર થઈ રહી હોય.
ભારતના આર્થિક વિકાસ માટે સૌથી મોટું બાહ્ય જોખમ હાલમાં પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ છે. ADB ચેતવણી આપે છે કે જો આ સંઘર્ષ વધુ વકરશે, તો તે ઊર્જા અને ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં તીવ્ર વધારો કરી શકે છે, વૈશ્વિક શિપિંગમાં વિક્ષેપ ઊભો કરી શકે છે અને નાણાકીય બજારોને વધુ કડક બનાવી શકે છે. વૈશ્વિક તેલ અને LNG વેપાર માટેના મુખ્ય માર્ગ, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ના સંભવિત બંધ થવાથી બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $108-$110 પ્રતિ બેરલથી ઉપર પહોંચ્યા છે. આ ભારત માટે ખાસ કરીને જોખમી છે, કારણ કે તે તેના 90% તેલની આયાત કરે છે. જો મધ્ય પૂર્વમાં વિક્ષેપો 2026 ના ત્રીજા ક્વાર્ટર સુધી ચાલુ રહે, તો ADB અંદાજે છે કે પ્રાદેશિક વિકાસ 4.7% સુધી ધીમો પડી શકે છે, અને ફુગાવો 5.6% સુધી વધી શકે છે. આ જોખમો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) સહિતના મધ્યસ્થ બેંકોને, હાલના ફુગાવાના દબાણ હોવા છતાં, નીતિઓને કડક બનાવવા પર વિચાર કરવા મજબૂર કરી શકે છે.
ભારતના મજબૂત ઘરેલું પ્રદર્શન છતાં, ડાઉનસાઇડ (downside) જોખમો યથાવત છે. મુખ્ય ચિંતા પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ છે, જે ઊર્જા પુરવઠાને અવરોધી શકે છે, તેલના ભાવ વધારી શકે છે અને ફુગાવાને વધુ ખરાબ કરી શકે છે. ADB અંદાજે છે કે FY2026 માં ભારતનો ફુગાવો 4.5% સુધી પહોંચી શકે છે, જે FY2025 ના 2.1% થી નોંધપાત્ર વધારો છે. આ ઊંચા ખાદ્ય અને ઊર્જા ખર્ચ તેમજ ચલણમાં સંભવિત નબળાઈને કારણે છે. આ ઉપરાંત, યુએસ અને યુરોપિયન યુનિયન જેવા મુખ્ય વેપાર ભાગીદારોમાં મંદીને કારણે ભારતના નિકાસ વૃદ્ધિ પર પણ અસર થવાની ધારણા છે. નાણાકીય બજારોમાં પણ ચિંતા જોવા મળી રહી છે; તાજેતરમાં ભારતીય રૂપિયો રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચ્યો હતો અને વિદેશી રોકાણકારોએ નોંધપાત્ર મૂડી પાછી ખેંચી લીધી છે. આયાતી ઊર્જા અને કાચા માલના ઊંચા ખર્ચથી ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન ખર્ચમાં પણ વધારો થશે.
ભવિષ્ય તરફ જોતાં, ભારતનો આર્થિક માર્ગ મજબૂત રહેવાની અપેક્ષા છે, જોકે તે છેલ્લા નાણાકીય વર્ષ કરતાં ધીમી ગતિએ હશે. સતત ઘરગથ્થુ ખર્ચ અને મુખ્ય જાહેર રોકાણો દ્વારા સમર્થિત મજબૂત ઘરેલું માંગ, એક નક્કર પાયો પૂરો પાડે છે. આ ઘરેલું ધ્યાન ભારતને વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા મુખ્ય અર્થતંત્ર તરીકેનું તેનું બિરુદ જાળવી રાખવામાં મદદ કરશે. જ્યારે ભૌગોલિક મુદ્દાઓ અને અસ્થિર ઊર્જા બજારો જેવા બાહ્ય આંચકા નોંધપાત્ર જોખમો ઊભા કરે છે, ત્યારે ભારતના નોંધપાત્ર વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર (foreign exchange reserves) ચલણના દબાણને પહોંચી વળવામાં મદદ કરી શકે છે. નીતિ નિર્માતાઓ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે માળખાકીય સુધારાઓ અને કેન્દ્રિત રોકાણો દ્વારા ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા અને નાણાકીય સ્થિરતા જાળવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.