ભારતના નવા લેબર કોડ્સ, જે 29 જૂના કાયદાઓને એક કરીને બનાવવામાં આવ્યા છે, તે 21 નવેમ્બર 2025 થી લાગુ થઈ રહ્યા છે. આમાં Gratuity ના નિયમોમાં થયેલા ફેરફારો સૌથી વધુ અસરકારક રહેશે. નવા નિયમો મુજબ, 'Wages' ની વ્યાખ્યા વિસ્તૃત કરવામાં આવી છે, જેમાં કુલ Remuneration ના ઓછામાં ઓછા 50% બેઝિક પગાર હોવો જોઈએ. આ પગલાનો હેતુ statutory contributions ઘટાડવા માટે બેઝિક પગારને કૃત્રિમ રીતે ઘટાડતા અટકાવવાનો છે. આ ફેરફાર Gratuity અને અન્ય સામાજિક સુરક્ષા લાભોની ગણતરીના આધારને સીધો વિસ્તૃત કરે છે, જેનાથી નોકરીદાતાઓનો વાર્ષિક ખર્ચ 20% થી 40% સુધી વધી શકે છે.
એક મોટો ફેરફાર એ છે કે હવે Fixed-term કર્મચારીઓ પણ Gratuity માટે eligible બનશે. સુધારેલા નિયમો હેઠળ, આ કર્મચારીઓ માત્ર એક વર્ષની સતત સેવા પછી pro-rata Gratuity મેળવવાના હકદાર બનશે, જે પહેલાની પાંચ વર્ષની જરૂરિયાત કરતાં ઘણો ટૂંકો સમયગાળો છે. આનાથી ખાસ કરીને contract કે project-based સ્ટાફ પર નિર્ભર રહેતા ક્ષેત્રોમાં નોકરીદાતાઓની જવાબદારીઓ નોંધપાત્ર રીતે વધશે. જ્યારે Permanent કર્મચારીઓ માટે હજુ પણ Gratuity મેળવવા માટે પાંચ વર્ષની સેવા જરૂરી છે, ત્યારે IT, Manufacturing અને Logistics જેવા વિવિધ ઉદ્યોગોમાં Fixed-term સ્ટાફનો સમાવેશ Gratuity સિસ્ટમમાં લાખો નવા લાભાર્થીઓ ઉમેરશે. Gratuity ની ગણતરી માટેનો ફોર્મ્યુલા 15 દિવસના Wages પ્રતિ પૂર્ણ થયેલ વર્ષની સેવા, 26 કાર્યકારી દિવસોથી વિભાજીત, યથાવત રહેશે, પરંતુ વિસ્તૃત Wage Base અને વધેલી Eligibility એ વધેલી liabilities ના મુખ્ય કારણો છે.
Micro, Small, and Medium Enterprises (MSMEs) ખાસ કરીને આ લેબર કોડ સુધારાથી થતા ખર્ચ વધારા પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ છે. mandated 50% Wage-to-CTC Ratio, સાર્વત્રિક સામાજિક સુરક્ષા અને લઘુત્તમ વેતન ફ્લોર, ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં વધારો કરશે અને પહેલેથી જ ઓછી માર્જિન ધરાવતા વ્યવસાયો પર દબાણ લાવશે. આ વ્યવસાયોએ વધારાના Payroll ખર્ચને પહોંચી વળવા અને બદલાતા નિયમનકારી માર્ગદર્શન હેઠળ Payroll સિસ્ટમ, રોજગાર કરારો અને HR નીતિઓને અપડેટ કરવાના બેવડા પડકારનો સામનો કરવો પડશે. આ માટે proactive adaptation ની જરૂર પડશે, અને ઘણા MSMEs ને અસરકારક રીતે Compliance જાળવવા અને ભારે દંડ ટાળવા માટે ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ અથવા ડિજિટલ Payroll Solutions ની મદદ લેવી પડશે.
આ લેબર કોડ્સના અમલીકરણથી કેટલીક અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ રહી છે કારણ કે રાજ્યો વિગતવાર નિયમોને અંતિમ સ્વરૂપ આપી રહ્યા છે. જૂની HR સિસ્ટમ્સ નવી 'Wages' વ્યાખ્યા અને Fixed-term કર્મચારીઓ માટે જરૂરી નવા ગણતરીઓ સાથે સંઘર્ષ કરી શકે છે, જેનાથી underpayments અને penalties નું જોખમ રહેલું છે. કંપનીઓએ તેમના પગાર માળખાની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરવી પડશે, વધેલી liabilities ના નાણાકીય પ્રભાવનું મોડેલિંગ કરવું પડશે અને સંબંધિત રોજગાર દસ્તાવેજોને અપડેટ કરવા પડશે. Non-compliance થી નોંધપાત્ર દંડ, કર્મચારીઓની ફરિયાદો અને જવાબદાર અધિકારીઓ માટે સંભવિત ફોજદારી જવાબદારી થઈ શકે છે, જે અનુકૂલન ન કરતી કંપનીઓ માટે નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરશે.