ચીફ ઇકોનોમિક એડવાઇઝર વી. અનંત નાગેશ્વરને ચેતવણી આપી છે કે વધતો ઓપરેશનલ ખર્ચ અને વૈશ્વિક સ્પર્ધા ભારતના ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCC) માટે જોખમી બની શકે છે. **₹100 બિલિયન** થી વધુની આવક ધરાવતા **2,000** થી વધુ GCCs એ હવે માત્ર ખર્ચ ઘટાડવાને બદલે ઉચ્ચ-મૂલ્યના ઇનોવેશન અને AI (Artificial Intelligence) એકીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે.
GCCs પર બદલાતા સમયનું દબાણ
ભારતના સર્વિસ એક્સપોર્ટનો મુખ્ય આધારસ્તંભ બની ગયેલા ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCC) એક નિર્ણાયક વળાંક પર આવી ઊભા છે. ચીફ ઇકોનોમિક એડવાઇઝર વી. અનંત નાગેશ્વરને તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે, આ સેન્ટર્સ $100 બિલિયનના ઉદ્યોગ તરીકે વિકસ્યા છે, પરંતુ કોસ્ટ એફિશિયન્સી (Cost Efficiency) પર આધારિત પરંપરાગત મોડેલ પર હવે દબાણ વધી રહ્યું છે. હાલમાં ભારતમાં 2,000 થી વધુ આવા સેન્ટર્સ છે, જેમાં 2 મિલિયન થી વધુ પ્રોફેશનલ્સ કાર્યરત છે અને તે દેશના GDP માં આશરે 2% નું યોગદાન આપે છે. જોકે, ઘરેલું ઓપરેશનલ ખર્ચમાં વધારો અને સ્પર્ધક દેશો દ્વારા આ સફળતાનું પુનરાવર્તન કરવાના પ્રયાસો વૃદ્ધિ માટેની તકોને ઘટાડી રહ્યા છે.
કોસ્ટ એફિશિયન્સીથી આગળ વધીને...
મુખ્ય ચિંતા એ છે કે ભારતનો સ્પર્ધાત્મક લાભ સ્થિર નથી. જેમ જેમ અન્ય દેશો વૈશ્વિક એન્ટરપ્રાઇઝ વર્કને આકર્ષવા માટે સમાન મોડેલો અપનાવી રહ્યા છે, તેમ તેમ માત્ર નીચા ખર્ચ પર નિર્ભરતા ઓછી ટકાઉ બની રહી છે. નાગેશ્વરને નોંધ્યું હતું કે, ઉચ્ચ માંગવાળા ચોક્કસ સ્કિલ વિસ્તારોમાં, પ્રતિભાની અછત પહેલેથી જ વેતન વધારી રહી છે, જે આ સેન્ટર્સની પ્રોફિટેબિલિટીને સીધી અસર કરે છે. રોકાણકારો માટે, આ ફેરફાર સૂચવે છે કે આ સેન્ટર્સનું સંચાલન કરતી કંપનીઓએ માત્ર કાર્યોના અમલીકરણને બદલે જટિલ એન્જિનિયરિંગ, સંશોધન અને ઇનોવેશન જેવી વેલ્યુ ક્રિએશન (Value Creation) ને પ્રાધાન્ય આપવું પડશે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો પ્રભાવ
આ સેન્ટર્સના ભવિષ્ય માટેનો એક કેન્દ્રીય વિષય એ છે કે તેઓ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ઉદય સાથે કેવી રીતે અનુકૂલન સાધે છે. ઓટોમેશન (Automation) નોકરીઓનું વિસ્થાપન કરી શકે તેવી ભયાનકતા વચ્ચે, સરકારનો દૃષ્ટિકોણ એ છે કે AI નો ઉપયોગ માનવ ક્ષમતાઓને વધારવા પર થવો જોઈએ. AI મોડેલોના ડિપ્લોયમેન્ટ (Deployment) અને ગવર્નન્સ (Governance) સંબંધિત જટિલ કાર્ય હાલમાં ભારતીય GCCs માટે વૃદ્ધિનો નોંધપાત્ર ક્ષેત્ર છે, જે દેશને એન્ટરપ્રાઇઝ AI પ્રતિભા માટે એક મુખ્ય વૈશ્વિક હબ તરીકે સ્થાન આપે છે. આ સંક્રમણની સફળતા ઉદ્યોગની તેની વર્કફોર્સ (Workforce) અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (Infrastructure) વિકસાવવાની ક્ષમતા પર નિર્ભર રહેશે.
નિયમનકારી અને ઉદ્યોગ સહયોગ
આ ઉત્ક્રાંતિને ટેકો આપવા માટે, યુનિયન બજેટ 2026-27 માં ટેક્સ સુનિશ્ચિતતા પ્રદાન કરવા અને ટ્રાન્સફર-પ્રાઇસિંગ (Transfer-pricing) નિયમોને સરળ બનાવવાના લક્ષ્ય સાથે ફેરફારો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જે ક્રોસ-બોર્ડર ઓપરેશન્સનું સંચાલન કરતી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે, સરકારે સંકેત આપ્યો છે કે નીતિગત સમર્થન એ સમીકરણનો માત્ર એક ભાગ છે. ભવિષ્યની વૃદ્ધિ માટે વધુ સંકલિત અભિગમની જરૂર પડશે, જેમાં યુનિવર્સિટીઓ અને ખાનગી ક્ષેત્ર વચ્ચે ભાગીદારીનો સમાવેશ થાય છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે ટેલેન્ટ પૂલ ઉચ્ચ-મૂલ્યના કાર્ય માટે સજ્જ છે. રોકાણકારોએ આ કંપનીઓ સર્વિસ એક્ઝિક્યુશન હબ (Service Execution Hub) થી ઇનોવેશન સેન્ટર્સ (Innovation Centers) માં કેટલી અસરકારક રીતે આગળ વધે છે તેના પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે આ સંક્રમણ તેમની લાંબા ગાળાની માર્જિન (Margins) અને વધતી સ્પર્ધાત્મક બજારમાં વૈશ્વિક ક્લાયન્ટ્સ (Clients) ને જાળવી રાખવાની ક્ષમતા નક્કી કરશે.