31 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં ભારતના વિદેશી હુંડિયામણ ભંડાર (Forex Reserves) નજીકના ત્રણ મહિનાના ઉચ્ચતમ સ્તરે ₹692.9 બિલિયન પર પહોંચી ગયા છે. સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા સમર્થિત ફોરેન કરન્સી ડિપોઝિટ સ્કીમના કારણે આ વૃદ્ધિ જોવા મળી છે, જે વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતા સામે રૂપિયા માટે મજબૂત બફર પૂરું પાડે છે.
ફોરેક્સ રિઝર્વમાં નોંધપાત્ર વધારો
31 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં ભારતના વિદેશી હુંડિયામણ ભંડારમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને તે ₹692.9 બિલિયન સુધી પહોંચી ગયો છે. છેલ્લા છ મહિનામાં આ સૌથી મોટો સાપ્તાહિક વધારો દર્શાવે છે, જેમાં માત્ર એક સપ્તાહમાં સેન્ટ્રલ બેંકના ભંડારમાં આશરે $10.5 બિલિયનનો ઉમેરો થયો છે. આ રિઝર્વનો સંગ્રહ દેશની બાહ્ય નાણાકીય સ્થિરતાને સંચાલિત કરવાની ક્ષમતાનો મુખ્ય સૂચક છે.
RBI ની ફોરેન કરન્સી ડિપોઝિટ સ્કીમનો ફાળો
આ તીવ્ર વૃદ્ધિનું મુખ્ય કારણ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા જૂનમાં શરૂ કરાયેલ વિશેષ ફોરેન-કરન્સી ડિપોઝિટ ડ્રાઇવ છે. આ ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (FCNR) ડિપોઝિટ સ્કીમ દ્વારા, બેંકોએ સફળતાપૂર્વક લગભગ $36.7 બિલિયન એકત્ર કર્યા છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી મૂડી આકર્ષવાનો અને ચુકવણી સંતુલનને સુધારવાનો હતો. ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, RBI એ બેંકો માટે ઝીરો-કોસ્ટ હેજિંગ સુવિધા રજૂ કરી હતી, જે 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી કાર્યરત રહેશે.
રોકાણકારો અને અર્થતંત્ર માટે મહત્વ
રોકાણકારો અને વ્યાપક અર્થતંત્ર માટે, આ ભંડાર એક મહત્વપૂર્ણ સલામતી જાળ તરીકે કાર્ય કરે છે. હવે 10 મહિનાથી વધુની ઇમ્પોર્ટ કવર અને લગભગ **90.8%**ના એક્સટર્નલ ડેટ કવર સાથે, સેન્ટ્રલ બેંક વૈશ્વિક ઘટનાઓથી થતા આંચકાઓને પહોંચી વળવા માટે વધુ સક્ષમ છે. આમાં તેલના ભાવમાં થતી વધઘટ અને ભૂ-રાજકીય તણાવની અસરોનું સંચાલન શામેલ છે, જેણે તાજેતરમાં ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ બનાવ્યું છે.
રૂપિયાની સ્થિતિ અને RBI ની નીતિ
જ્યારે રિઝર્વની સ્થિતિ મજબૂત થઈ છે, ત્યારે રૂપિયો પડકારજનક વૈશ્વિક વાતાવરણમાં આગળ વધી રહ્યો છે. 5 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીમાં, રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે આશરે 95.07 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. આ પ્રદર્શન RBI ની તાજેતરની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ના રેપો રેટને 5.25% પર સ્થિર રાખવાના નિર્ણય સાથે સુસંગત છે. વ્યાજ દરો સ્થિર રાખવાના સેન્ટ્રલ બેંકના નિર્ણયથી ફુગાવા પર નિયંત્રણ અને આર્થિક વૃદ્ધિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત સૂચવે છે, ભલે વૈશ્વિક બજાર બાહ્ય સંકેતો પ્રત્યે સંવેદનશીલ રહે.
ભવિષ્યનું અનુમાન
આગળ જોતાં, બજાર માટે મુખ્ય નિરીક્ષણ ઝીરો-કોસ્ટ હેજિંગ સુવિધા સપ્ટેમ્બરમાં સમાપ્ત થયા પછી આ ઇનફ્લોની સ્થિરતા રહેશે. રોકાણકારો એ પણ ટ્રેક કરશે કે સેન્ટ્રલ બેંક વધતી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય લિક્વિડિટી પરિસ્થિતિઓમાં સંભવિત ફેરફારોનો સામનો કરતી વખતે ચલણની અસ્થિરતાનું સંચાલન કરવા માટે આ વિસ્તૃત રિઝર્વ બફરનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરે છે.