ભારતની ડિજિટલ સફળતા છતાં પર્યાવરણીય દેખરેખમાં હજુ પણ જૂની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. ગ્રાઉન્ડવોટર અને જંગલોના ડેટામાં પારદર્શિતાના અભાવે લાંબા ગાળાના આર્થિક આયોજનમાં અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે.
ભારતે યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) જેવી સિસ્ટમ દ્વારા ગ્લોબલ ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં મોટી સફળતા મેળવી છે, પરંતુ પર્યાવરણીય ક્ષેત્રમાં સ્થિતિ તેનાથી તદ્દન વિપરીત છે. આજે પણ ગ્રાઉન્ડવોટર, ફોરેસ્ટ્રી અને વેટલેન્ડ સંરક્ષણ જેવા મહત્વના ક્ષેત્રોમાં ડેટા વ્યવસ્થાપન જૂની અને મેન્યુઅલ પદ્ધતિઓ પર નિર્ભર છે, જે અસરકારક નીતિ નિર્ધારણમાં મોટો અવરોધ છે.
આર્થિક સુરક્ષા પર અસર
'State of India's Environment 2026' રિપોર્ટ મુજબ, ભારત પર ગંભીર ઇકોલોજીકલ દબાણ છે. 2026 ના પર્યાવરણીય પર્ફોર્મન્સ ઇન્ડેક્સમાં ભારત 176મા ક્રમે છે, જે ડેટા-ડ્રિવન ગવર્નન્સમાં રહેલી ખામીઓને દર્શાવે છે. રોકાણકારો અને પોલિસીમેકર્સ માટે આ એક મોટું જોખમ છે, કારણ કે મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ ઘણીવાર જૂના સેટેલાઈટ ઈમેજરી અથવા મેન્યુઅલ ફિલ્ડ રિપોર્ટ્સ પર આધારિત હોય છે. જ્યારે આ ડેટા વાસ્તવિકતા સાથે મેળ ખાતો નથી, ત્યારે અચાનક થતા રેગ્યુલેટરી ફેરફારો પ્રોજેક્ટના અમલીકરણને જોખમમાં મૂકે છે.
સેક્ટર માટે પડકારો
Central Ground Water Board પાસે હજારો કુવાઓનું નેટવર્ક છે, પરંતુ તેનું ડિજિટાઈઝેશન ખૂબ ધીમું છે. આ ઉપરાંત, વનીકરણ પ્રોજેક્ટ્સમાં સરકારી ફાઈલો અને જમીન પરની વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો તફાવત ઉદ્યોગો માટે સરકારી મંજૂરી મેળવવામાં અવરોધ બની રહ્યો છે. વૈશ્વિક સ્તરે ESG (Environmental, Social, and Governance) સ્ટાન્ડર્ડ્સનું મહત્વ વધતું હોવાથી, હવે પર્યાવરણીય ડેટાની વિશ્વસનીયતા એ સ્પર્ધાત્મક આવશ્યકતા બની ગઈ છે.
ભવિષ્યમાં, પર્યાવરણીય વ્યવસ્થાપનમાં ડિજિટલ ટેલીમેટ્રી અને ઓટોમેટેડ ઓડિટિંગનું એકીકરણ કરવું અનિવાર્ય બનશે. જે રોકાણકારો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિસોર્સ-હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં લાંબા ગાળાના રોકાણનું આયોજન કરી રહ્યા છે, તેમણે આ ગવર્નન્સ સુધારાઓ પર નજર રાખવી અત્યંત જરૂરી છે.