Iran Conflict & India Economy: ઈરાન સંઘર્ષ તેલના ભાવ ₹90+ લાવ્યો, SBIની ભારત માટે મોટી ચેતવણી!

ઊંચા ક્રૂડ ઓઈલ ભાવ અને ભૌગોલિક તણાવ: ભારત માટે આર્થિક પડકારો

મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા તણાવની સીધી અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર જોવા મળી રહી છે. ઈરાન-ઈઝરાયેલ સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $90 પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગયા છે. આ ભૌગોલિક આંચકાને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં જોખમ પ્રીમિયમ વધ્યું છે, અને બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં લગભગ 8.1% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ભારત તેની લગભગ 90% ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાત આયાત કરે છે, તેથી આ ભાવવધારો સીધો જ આયાત ખર્ચમાં વધારો કરે છે.

SBI રિપોર્ટ: શું છે જોખમ?

SBI ના અર્થશાસ્ત્રીઓએ એક રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે, આ સંઘર્ષને કારણે ભારતીય અર્થતંત્રને મોટો ફટકો પડી શકે છે. રિપોર્ટ મુજબ, જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં દરેક $10 નો વધારો થાય, તો FY27 માં ભારતની કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (CAD) 36 બેસિસ પોઈન્ટ્સ (bps) સુધી વધી શકે છે. આ સાથે, મોંઘવારીમાં 35-40 bps નો વધારો થઈ શકે છે, જેના કારણે જીડીપી ગ્રોથમાં 20-25 bps નો ઘટાડો થઈ શકે છે. જો ભાવ $130 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચે, તો જીડીપી ગ્રોથ ઘટીને 6% સુધી પહોંચી શકે છે.

વૈવિધ્યકરણ છતાં હોર્મુઝની ખાડીનું જોખમ

ભારત તેની ઊર્જા આયાતમાં જોખમ ઘટાડવા માટે સતત પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. હાલમાં, દેશ 27 દેશોમાંથી ઊર્જા મેળવે છે, અને પશ્ચિમ એશિયાનો ફાળો લગભગ 60% થી ઘટીને 45% થી ઓછો થઈ ગયો છે. તેમ છતાં, ભારતની લગભગ 40% ક્રૂડ ઓઈલની આયાત હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) મારફતે થાય છે, જે એક નિર્ણાયક જળમાર્ગ છે અને ભૌગોલિક તણાવ માટે સંવેદનશીલ છે. રશિયા અને યુએસએ જેવા દેશો સાથે સંબંધો મજબૂત કરવા છતાં, આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ પર નિર્ભરતા એક મોટું જોખમ બની રહે છે.

રેમિટન્સ અને ફાઇનાન્શિયલ જોખમો

ગલ્ફ દેશોમાંથી ભારતીયો દ્વારા મોકલવામાં આવતા રેમિટન્સ (Remittances) ભારતના કુલ નાણાકીય પ્રવાહમાં લગભગ 38% નું યોગદાન આપે છે, અને લગભગ 1 કરોડ (10 મિલિયન) ભારતીયો ત્યાં કામ કરે છે. જો ગલ્ફ પ્રદેશમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિ ધીમી પડે અથવા નોકરીઓ ગુમાવાય, તો ઘરગથ્થુ આવક અને સમગ્ર આર્થિક સ્થિરતા પર ગંભીર અસર થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય બેંકો અને ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓનું પણ અસરગ્રસ્ત પ્રદેશમાં નોંધપાત્ર એક્સપોઝર (exposure) છે, જે જોખમને વધુ વધારે છે.

બજારનું અનુમાન અને ક્ષેત્રીય રસ

વિશ્લેષકો અપેક્ષા રાખે છે કે ભૌગોલિક ગતિશીલતા અને તેલના ભાવમાં થતી વધઘટને કારણે બજારમાં સાવચેતીનો માહોલ યથાવત રહેશે. જોકે, ઓઈલ એન્ડ ગેસ (Oil & Gas) અને ડિફેન્સ (Defence) ક્ષેત્રોમાં વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતોને કારણે રસ વધવાની શક્યતા છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ FY26 ના બીજા ભાગ માટે સરેરાશ ક્રૂડ ઓઈલ ભાવ $70 પ્રતિ બેરલ ધાર્યો છે, જે ઊંચા ભાવ જળવાઈ રહે તો ઉપર તરફ સુધારી શકાય છે, જે મોંઘવારીના દબાણ અને બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ (BoP) પડકારોને વધારી શકે છે.