ભારતના શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં માળખાકીય મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. GDP ના માત્ર **2.7%** જેટલો ખર્ચ અને સ્કિલ ગેપને કારણે દેશની લાંબા ગાળાની આર્થિક ક્ષમતા સામે જોખમ ઊભું થયું છે.
શિક્ષણ પાછળ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો
ભારત સરકારનું વર્ષોથી લક્ષ્ય શિક્ષણ પાછળ 6% GDP ખર્ચવાનું રહ્યું છે, પરંતુ વાસ્તવમાં 2015 થી આ આંકડો માત્ર 2.7% થી 2.9% ની વચ્ચે અટવાયેલો છે. આ અપૂરતા રોકાણને કારણે સ્કૂલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કથળી રહ્યું છે અને નાની શાળાઓ બંધ થવાના આરે છે.
સ્કિલ ગેપનો મોટો પડકાર
લેબર માર્કેટમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર છે. UDISE+ ના ડેટા મુજબ, સેકન્ડરી લેવલ પર ડ્રોપઆઉટ રેટ 11.5% સુધી પહોંચી ગયો છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ગ્રેજ્યુએટ થયેલા વિદ્યાર્થીઓમાંથી માત્ર 42.6% જ નોકરી માટે સક્ષમ (Employable) છે. આના કારણે ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં ક્વોલિફાઇડ ટેલેન્ટની અછત સર્જાઈ છે.
NEET-UG વિવાદ અને સિસ્ટમિક જોખમ
તાજેતરમાં NEET-UG 2026 પરીક્ષાને લઈને થયેલો વિવાદ માત્ર એક ઘટના નથી, પરંતુ તે શિક્ષણ વ્યવસ્થાની નબળાઈઓનું પ્રતિબિંબ છે. ટીચરની અછત, ખરાબ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં ગેરવહીવટ એ રોકાણકારો માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે. જો આ માળખાકીય સુધારા સમયસર નહીં થાય, તો ભારતની લાંબા ગાળાની પ્રોડક્ટિવિટી અને ઇનોવેશન ક્ષમતા પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.