ભારતનું એક્સપોર્ટ મોડલ હવે એક મહત્ત્વના વળાંક પર છે. માત્ર વોલ્યુમ-આધારિત ગ્રોથ હવે પૂરતો નથી. નિષ્ણાતો માને છે કે જો કંપનીઓએ ઊંચા રિટર્ન મેળવવા હોય, તો તેમણે મેન્યુફેક્ચરિંગથી આગળ વધીને પોતાનું ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી (IP) અને ગ્લોબલ બ્રાન્ડ્સ બનાવવા પર ધ્યાન આપવું પડશે. રોકાણકારો માટે હવે રેવન્યુ ગ્રોથની સાથે R&D અને પેટન્ટ પોર્ટફોલિયો તપાસવા જરૂરી બનશે.
ભારતનું અર્થતંત્ર, જે $860.09 બિલિયનના રેકોર્ડબ્રેક એક્સપોર્ટ (ગુડ્સ અને સર્વિસિસ) પર સવાર છે, તે આજે એક વ્યૂહાત્મક વળાંક પર ઉભું છે. વર્ષો સુધી આપણે ICT સર્વિસિસ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ આઉટપુટના જોરે વિકાસ સાધ્યો છે, પરંતુ હવે સમય બદલાયો છે. નિષ્ણાતો સ્પષ્ટ સંકેત આપી રહ્યા છે કે વિદેશી કંપનીઓ માટે માત્ર પ્રોડક્શન બેઝ બનવાને બદલે હવે આપણે પોતે હાઈ-માર્જિન ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટીના માલિક બનવું પડશે.
વેલ્યુ ચેઈનમાં આગળ વધવું
હાલમાં ઘણી ભારતીય કંપનીઓ એવી સર્વિસિસ આપે છે જેમાં તેમને ફાઈનલ પ્રોડક્ટના 'પ્રીમિયમ'નો લાભ મળતો નથી. ડિઝાઈન, બ્રાન્ડ ઓનરશિપ અને ગ્રાહકો સાથેના સીધા સંબંધોમાં આપણે પાછળ છીએ. આ તર્ક સાદો છે: જ્યારે ભારતીય કંપની પાસે પોતાની પેટન્ટ અથવા બ્રાન્ડ આઈડેન્ટિટી હોય, ત્યારે પ્રોફિટનો મોટો હિસ્સો તેમની પાસે રહે છે. જો આપણે માત્ર લો-માર્જિન એક્સપોર્ટ પર ધ્યાન આપીશું, તો આપણે સસ્તા ઉત્પાદન હબ્સ અને ગ્લોબલ સ્લોડાઉનની અસરો સામે હંમેશા નબળા રહીશું.
રોકાણકારો માટે નવી વ્યૂહરચના
શેરબજારના રોકાણકારોએ હવે કંપનીઓને જોવાનો નજરિયો બદલવો પડશે. જૂના મોડલમાં આપણે ફક્ત રેવન્યુ ગ્રોથ અને કરન્સીના ઉતાર-ચઢાવ જોતા હતા. હવે ઇનોવેશન-લેડ મોડલમાં રોકાણકારોએ R&D પાછળ થતો ખર્ચ, પેટન્ટ્સની સંખ્યા અને ટેકનોલોજીને હાઈ-માર્જિન રેવન્યુમાં ફેરવવાની ક્ષમતા પર નજર રાખવી પડશે. નોંધવું ઘટે કે, R&D પાછળ વધુ ખર્ચ કરતી કંપનીઓના શોર્ટ-ટર્મ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે, જે લાંબા ગાળાના 'બિઝનેસ એડવાન્ટેજ' માટે અનિવાર્ય છે.
જોખમો અને અમલીકરણના પડકારો
IP વિકસાવવી એ મોંઘી અને લાંબી પ્રક્રિયા છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા વધારવા જેવું આ નથી, જ્યાં સમયગાળો નિશ્ચિત હોય. R&D પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ થઈ શકે છે અને સફળતાની કોઈ ખાતરી હોતી નથી. જો કંપની નવી ટેકનોલોજી પાછળ મોટો ખર્ચ કરે અને તે માર્કેટમાં ન ચાલે, તો શેરધારકોના મૂડીનું નુકસાન થઈ શકે છે. સાથે જ, પોતાની બ્રાન્ડ બનાવી તેને ગ્લોબલ લેવલે લઈ જવી તે ઓપરેશનલ રીતે મોટો પડકાર છે.
આગળ શું જોશો?
રોકાણકારોએ કંપનીઓની વાર્ષિક રિપોર્ટ અને અર્નિંગ કોલ્સમાં R&D વ્યૂહરચના તપાસવી જોઈએ. જે કંપનીઓ તેમના પ્રોડક્ટ મિક્સને હાઈ-વેલ્યુ ઓફરિંગ તરફ લઈ જઈ રહી છે, તે આવનારા સમયમાં 'પ્રાઈસિંગ પાવર' (Pricing Power) સાબિત કરી શકશે, કારણ કે તેમની પ્રોડક્ટ પેટન્ટ દ્વારા સુરક્ષિત હશે.