ભારત **2030** સુધીમાં **6.5 GW** ની ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા હાંસલ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ પાણી અને પાવરનો અતિશય વપરાશ તથા રૂપિયાના ઘટાડાને કારણે આ ક્ષેત્ર સામે નવા જોખમો ઉભા થયા છે.
ભારત હાલમાં ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના એક વિશાળ નિર્માણ કાર્યમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. વર્ષ 2026 માં અંદાજિત 1.5 GW ની ક્ષમતાથી વધીને 2030 સુધીમાં તે 6.5 GW સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. આનું મોટું ઉદાહરણ TCS ની સબસિડિયરી HyperVault છે, જેણે હૈદરાબાદમાં 264 એકર જમીન પર 1 GW નું AI-કેન્દ્રિત ડેટા સેન્ટર બનાવવા માટે ₹70,000 કરોડનું રોકાણ કર્યું છે. જોકે, આ વિકાસની સાથે ઓપરેશનલ અને આર્થિક પડકારો પણ વધી રહ્યા છે.
ઓપરેશનલ દબાણ અને સંસાધનોની માંગ
ડેટા સેન્ટર માટે સૌથી મોટો પડકાર પાણી અને વીજળીનો વપરાશ છે. આંકડા મુજબ, 100 MW ના ડેટા સેન્ટરને કુલિંગ માટે દરરોજ આશરે 20 લાખ લિટર પાણીની જરૂર પડે છે. તેલંગાણા અને મહારાષ્ટ્ર જેવા મુખ્ય હબમાં સ્થાનિક સ્તરે પાણી અને વીજળી પર દબાણ વધતા વિરોધના વંટોળ ઉભા થયા છે. રોકાણકારોએ એ જોવું પડશે કે કંપનીઓ કેવી રીતે સસ્ટેનેબલ કુલિંગ ટેકનોલોજી અપનાવે છે અથવા પર્યાવરણીય નિયમોને કારણે વધતા ખર્ચને કેવી રીતે મેનેજ કરે છે.
આર્થિક દબાણ અને ઈમ્પોર્ટ ખર્ચ
બીજી તરફ, રૂપિયો ડોલર સામે 94.80 ની સપાટીની નજીક પહોંચી ગયો છે, જે છેલ્લા એક વર્ષમાં 7% થી વધુનો ઘટાડો દર્શાવે છે. ડેટા સેન્ટર માટે જરૂરી સર્વર્સ અને હાઈ-એન્ડ હાર્ડવેર મોટાભાગે આયાત કરવા પડે છે, તેથી રૂપિયાના અવમૂલ્યનથી પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ સીધો વધી રહ્યો છે. Moody’s ના મતે, જો સ્થાનિક સ્તરે મેન્યુફેક્ચરિંગ વધારવામાં નહીં આવે, તો આ પ્રોજેક્ટ્સના પ્રોફિટ માર્જિન પર લાંબા ગાળે દબાણ રહેશે. જે કંપનીઓ પાસે ડેટ કંટ્રોલ અને લોકલ સોર્સિંગની મજબૂત રણનીતિ નથી, તેમના માટે પડકાર વધુ મોટો છે.