ભારત સરકારના 'National Critical Mineral Mission' હવે ફક્ત ખનન (mining) પૂરતું સીમિત નહીં રહે. સરકાર હવે કાચા ખનીજને રિફાઈન કરીને હાઈ-ટેક પ્રોડક્ટ્સ બનાવવા પર ભાર મૂકી રહી છે, જેથી વિદેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
ભારત હવે તેની રિસોર્સ સિક્યુરિટી (Resource Security) ની રણનીતિ બદલી રહ્યું છે. નેશનલ ક્રિટિકલ મિનરલ મિશન હેઠળ, સરકારનો મુખ્ય હેતુ ફક્ત જમીનમાંથી ખનીજ કાઢવાનો નથી, પરંતુ તેને રિફાઈન કરીને ઉચ્ચ મૂલ્ય ધરાવતી વસ્તુઓ બનાવવાનો છે.
વેલ્યુ ચેઈનમાં ઉપર જવાનો પ્રયાસ
ભારત પાસે ખનીજના ભંડાર તો છે, પરંતુ તેને પ્રોસેસ કરવા માટે જરૂરી ટેકનોલોજીનો અભાવ મોટો પડકાર છે. જો સ્થાનિક સ્તરે રિફાઈનિંગ સુવિધાઓ નહીં હોય, તો આપણે બેટરી મટિરિયલ, રેર-અર્થ મેગ્નેટ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ માટે હંમેશા બીજા દેશો પર નિર્ભર રહેવું પડશે. હવે સરકાર એવી સિસ્ટમ બનાવી રહી છે જ્યાં માઇનિંગ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય.
ઇન્ડસ્ટ્રિયલ બ્લુપ્રિન્ટ
દેશના મોટા કોર્પોરેટ ગૃહો હવે આખી સપ્લાય ચેઈનને કંટ્રોલ કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે. ઝિંક (Zinc) અને એલ્યુમિનિયમ (Aluminium) જેવા મેટલ્સના કેસમાં આપણે જોયું છે કે જે કંપનીઓ માઇનિંગથી લઈને પ્રોસેસિંગ સુધીની તમામ પ્રક્રિયા પોતે કરે છે, તેઓ કોમોડિટીના ભાવમાં આવતી વધઘટ સામે વધુ સુરક્ષિત રહે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ સેક્ટરમાં પ્રોજેક્ટ્સ ખૂબ જ 'Capital Intensive' છે. મોટાભાગના પ્લાન્ટ્સ શરૂ થવામાં લાંબો સમય લે છે, જેનો અર્થ છે કે રિટર્ન મળતા વર્ષો લાગી શકે છે. રોકાણકારોએ માત્ર માઇનિંગ લાયસન્સ પર ધ્યાન આપવાને બદલે કંપનીઓ કેટલી ઝડપથી પોતાની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા વધારે છે, તેના પર નજર રાખવી જોઈએ. આગામી સમયમાં સરકારી પોલિસીમાં આવતા ફેરફારો અને ટેકનોલોજીકલ પાર્ટનરશિપ આ સેક્ટરના ભવિષ્યને નક્કી કરશે.