સેબીના પૂર્વ અધિકારી Ananth Narayan એ ભારત માટે ચિંતાજનક આંકડા રજૂ કર્યા છે. ભારતનું ક્રેડિટ માર્કેટ GDP ના માત્ર **65%** છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ **140%** ની સામે ઘણું ઓછું છે. જેના કારણે નાના રોકાણકારો જોખમી ડેરિવેટિવ્સમાં ફસાઈ રહ્યા છે.
મુંબઈમાં આયોજિત 13th SBI Banking and Economics Conclave માં બોલતા પૂર્વ સેબી હોલ ટાઈમ મેમ્બર Ananth Narayan એ ભારતીય નાણાકીય ક્ષેત્રમાં રહેલી અસંતુલિત સ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારતનું ક્રેડિટ માર્કેટ હાલમાં GDP ના માત્ર 65% છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ 140% અને અમેરિકાના 95% ની સરખામણીએ ઘણું ઓછું છે. આ સ્થિતિને કારણે રોકાણકારો પાસે ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સના વિકલ્પો ઓછા છે, પરિણામે મૂડી અન્ય અસુરક્ષિત ક્ષેત્રોમાં વહી રહી છે.
સરકારી પોલિસી અને રોકાણકારોનું જોખમ
FY26 દરમિયાન RBI એ ₹8.8 લાખ કરોડ ના સરકારી બોન્ડ્સ ખરીદ્યા છે, જે સરકારની કુલ ઉધારના લગભગ 85% જેટલા છે. ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર ઊંચા ટેક્સ અને આવી નીતિઓને કારણે સામાન્ય લોકો પરંપરાગત બચતને બદલે ઇક્વિટી માર્કેટ તરફ વળ્યા છે. આના પરિણામે ડેરિવેટિવ્સ માર્કેટમાં અતિશય સટ્ટો વધ્યો છે, જ્યાં 90% રિટેલ ટ્રેડર્સ નુકસાન કરી રહ્યા છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે 35% ટ્રેડર્સ તો કોઈ પણ પ્રકારના શેર હોલ્ડિંગ વગર ફક્ત સટ્ટો રમી રહ્યા છે. પીક એક્સપાયરીના દિવસે ડેરિવેટિવ્સ વોલ્યુમ કેશ માર્કેટ કરતા 700 થી 1,000 ગણું વધી જાય છે.
સુધારા માટેના સૂચનો
Narayan એ સિસ્ટમને સુધારવા માટે કેટલાક મહત્વના સૂચનો આપ્યા છે:
- ફિક્સ્ડ ઇન્કમ પ્રોડક્ટ્સ માટે ટેક્સ પ્રોત્સાહનોમાં ફેરફાર કરવો જેથી સ્થિર રોકાણ વધે.
- RBI ના એન્ફોર્સમેન્ટ માટે SEBI ના SAT જેવું એક સ્વતંત્ર અપીલેટ ઓથોરિટી બનાવવી.
- Indian Banks’ Association (IBA) ને માત્ર લોબિંગ કરવાને બદલે સિસ્ટમિક ખામીઓને પકડનાર 'વોચડોગ' તરીકે કામ કરવા જણાવ્યું છે.